سينماي بدون مخاطب ؛ سينمايي بي هويت !

دریانیوز:  عصر يك روز تعطيل به اتفاق يكي از دوستانم تصميم مي گيريم براي ديدن يك فيلم (بي پولي ) سري به سينما بزنيم . بلوار امام را طي مي كنيم و به نزديكي مجتمع تجاري ستاره شهر مي رسيم . بر خلاف دفعه پيش زمان اكران فيلم حلقه هاي ازدواج هيچ نشاني از شلوغي و استقبال مردم نبود . پيش خودم فكر مي كنم شايد مردم براي صرفه جويي در مصرف سوخت و يا بدليل نبود جاي پارك در اطراف اين مجتمع تجاري ، از آوردن خودرو جدا خودداري كرده اند اما همه چيز نيمه پر ليوان نيست !! 

   ويترين مغازه طلا فروشي ، مانتو فروشي ، شال و روسري و ... را پشت سر مي گذاريم و بالاخره طبقه سوم ، گيشه فروش بليط سينما ... آقا لطفا دو تا بليط البته يك جاي خيلي خوب ، ممنون ! فروشنده در حالي كه لبخند مي زند " بفرماييد خانم ، اينم دو تا  بليط اونم يك جاي خوب ." ده دقيقه اي مانده به زمان سانس اكران فيلم ،جمعيت حاضر در سالن سينما فقط در سه رديف آخر آن هم به صورت پراكنده نشستند ! ناخودآگاه به حرف خودمان خنده مان مي گيرد " دو تا بليط يك جاي خوب " در حالي كه چيزي كه زياد بود " يك جاي خوب" بود . با خودم مي گم پس لبخند كه چه عرض كنم ، پوسخند فروشنده بليط بي دليل نبود ! انتظار ما هم فايده اي نداشت چون كسي به جمع پراكنده حاضر اضافه نشد . درست يادمه موقع اكران فيلم حلقه هاي ازدواج جاي سوزن انداختن نبود نمي دونم شايد هم به قول مدير سينما  "مردم جنوب بيشتر طرفدار فيلم هاي طنز و خنده دار هستند تا ... " 
    آقاي نوذري راننده تاكسي است و اهل ايلام . به گفته خودش ده سالي مي شود كه ساكن بندرعباس است . او مي گويد : سالي دو بار به سينما مي رود و دليلش را هم نداشتن وقت و فرصت مناسب مي داند . نوذري مي گويد : " تمام روز و شبم را كار مي كنم و روزهاي جمعه هم ترجيح مي دهم استراحت كنم البته مجرد كه بودم بيشتر به سينما مي رفتم اما حالا آنقدر درگير مشكلات زندگي هستيم كه ... ! در همين حين "يلدا"( 26 ساله )  نيز كه شاهد  گفتگوي ماست ، مي گويد: رفتن به سينما به عنوان يك تفريح آنطور كه بايد اينجا جا نيفتاده  و اكثر مردم ترجيح مي دهند بيشتر اوقات خود را در بازارها و مجتمع هاي تجاري صرف خريد كنند تا رفتن به سينما !! او اضافه مي كند : زياد اهل رفتن به سينما نيستم اما قبلا كه با دوستانم بودم زياد به سينما مي رفتيم اما حالا  همه پراكنده شديم و كمتر يكديگر را مي بينيم . 
ك . سلجوقي هم  معتقد است : امروزه با انواع شبكه‌هاي تلويزيوني و ماهواره‌اي و  وليد برنامه‌هاي مختلف سرگرم‌كننده كه با مانيتورهاي رنگارنگ و در ابعاد و اندازه‌هاي مختلف كه به مدد پيشرفت سرويس‌هاي مخابراتي از كيفيت تصويري بالايي و چه بسا بهتر از پرده سينما برخوردارند، ميل رفتن به سينما كمتر شده است ومخاطبان ترجيح مي‌دهند براحتي در منزل خود بنشينند و فيلم تماشا كنند تا اين‌كه مشكلات شلوغي و ترافيك و مهم‌تر از همه هزينه بليت سينما را به جان بخرند! البته خانم سلجوقي خود اهل سينماست و سينما را به ساير تفريحات ترجيح مي دهد . 
"زهره شكوهي"هم كه 16 سال دارد و اهل سينما رفتن، با بودن سالن سينما در مجتمع تجاري موافق است اما معتقد است كه داشتن يك سينماي مستقل بهتر است اما دليلش را نمي داند .  
   با خيلي ها كه صحبت مي كرديم ، مشغله زياد و نداشتن فرصت را دليل نرفتن به سينما عنوان مي كردند و برخي هم ترجيح مي دادند با اكران هر فيلم جديدي، آن را بر روي پرده  سينما ببينند تا چند وقت بعد در خانه . البته برخي ديگر هم نظر عكس اين را داشتند اينكه وقتي مي شود خيلي راحت فيلمي را كه روي پرده سينماست در خانه تماشا كرد ، سينما براي چي ؟! و بعضي ها هم مثل امين . ح ترجيح مي دادند كه مجبور نباشند براي رفتن به سينما از شلوغي مجتمع هاي تجاري عبور كنند ... 
--- در هر صورت انگار كه فرهنگ سينما رنگ مهجوريت به خود گرفته و شايد هم اين رنگ مخصوص اينجا نباشد چرا كه بحران مخاطب معضلي است كه طي سال هاي اخير گريبانگير سينماي ايران شده و از آن به عنوان يكي از نكات منفي سينماي بعد از انقلاب ياد مي كنند اين در حالي است كه سينما به عنوان يك مديوم و ژانر رسانه‌اي بدون مخاطب، هويتي ندارد يا اين‌ كه موجوديت آن به خطر مي‌افتد و تهديد مي‌شود و آنچه مبرهن است اينكه ؛ سينماي ايران در حال حاضر از اين دو جايگاه تهديد شده و دچار بحران است؛ بحران مخاطب و بحران مديريت فرهنگي! حال اگر شما نيز كنجكاويد تا دلايل اين بحران را بدانيد با ما همراه شويد . 

اهميت وجودي سالن سينما 
   سينما از مجموعه‌هاي به‌ظاهر از هم جدا اما به هم پيوسته توليد، پخش و اكران تشكيل شده است. در شكل درست آن اين 3 بخش تا يك اندازه مي‌تواند در اعتلاي يك سينما مفيد باشند. اما حلقه آخر اين پروسه كه از منظر اهميتي بيش از دو مجموعه قبلي است ، <اكران> مي باشد . در واقع همه ابهت و شكوه سينما در اين بخش تجلي مي‌يابد و معني مي‌شود. مساله اكران در كشور ما بستگي مستقيم به كيفيت سالن‌هاي سينما دارد. متاسفانه سالهاست كه به سالن‌هاي سينما با همه اهميت‌‌شان آن‌گونه كه بايد بها داده نمي‌شود و اين خلاء نيازمند  اقداماتي اساسي است تا اين آخرين حلقه اتصال تماشاگر با فيلم به شكل بايسته‌تري سامان يابد . 
 در واقع لزوم ايجاد بستر مناسب براي ارتباط مخاطب با سينما مي طلبد تا با بازسازي سالن هاي  فرتوت سينماي شهرمان براي استفاده مردم ، تمايل آنان را براي رفتن به سينما افزايش دهيم .
"زندوي: " بازسازي سينماها  نيازمند سرمايه گذاري بخش خصوصي
... و آرشيو "دريا "را ورق مي زنيم ؛ 16 بهمن 1380 ، هشتمين شماره " دريا " ؛رييس سازمان تبليغات اسلامي هرمزگان گفت : امسال كار بازسازي سينما قدس آغاز مي شود . حجت الاسلام زندوي گفت : 850 ميليون ريال تسهيلات بانكي تصويب شده است كه با اين اعتبار مي توان اصل ساختمان را بازسازي نمود . وي افزود: انشاءا... با همت مسئولين استان اين بودجه تامين
مي گردد و ما مي توانيم شاهد راه افتادن سينما قدس بندرعباس باشيم .  در اين رابطه بهتر ديديم به سراغ رييس سازمان تبليغات اسلامي استان رفته تا از آنچه بر اين سينما (قدس) گذشته ، جويا شويم .  سينما صحرا( انقلاب ) و سينما شهرنمايش (قدس) از جمله سينماهاي فعال قبل از انقلاب بودند البته اين دو سينما در سال 76 و به دستور مقام معظم رهبري طي سفري كه به استان داشتند به سازمان تبليغات اسلامي واگذار شد ، با اين اميد كه  بتوانيم  اين دو مجموعه را بازسازي كرده و براي استفاده مجدد بهره برداري نماييم . 
حجت الاسلام زندوي مي افزايد :سينما شهرنمايش علاوه بر سالن سينما فضاهاي ديگري هم داشت كه سعي كرديم قسمت هاي را كه براي بازسازي نيازمند اعتبار كمتري مي باشند را زودتر بازسازي نماييم كه از جمله اين قسمت ها شامل استخر ، مجموعه اداري ، رستوران ، سالن انتظار و فضاهاي ديگر ي كه در حال حاضر بعنوان دارالقرآن ، بانك اطلاعات فرهنگي و روابط عمومي سازمان ، كافي نت ، كتاب شهر ايران و مجتمع فرهنگي هنري سازمان تبليغات اسلامي مورد استفاده قرار گرفته است .  در واقع بيشتر قسمت هاي اين مجموعه فرهنگي بازسازي شده به جز سالن سينما كه با توجه به اعتقاد دولت بر اينكه اعتبار مورد نياز جهت بازسازي سينماها بايستي به بخش خصوصي واگذار شود ، امكان بازسازي آن فراهم نشده چرا كه بدليل عدم سود دهي لازم در اين بخش ، كسي حاضر به سرمايه گذاري در اين بخش نمي باشد .   
"زندوي " مي گويد : اواخر سال 76 و اوايل 77 قرار شد كه اعتبار 60 درصدي از سوي استاندار وقت و 40 درصدي از سوي وزارت ارشاد جهت بازسازي اين سينما اختصاص يابد اما متاسفانه تاكنون وعده هاي مساعدت آنان عملي نشده است . وي مي گويد : ظرفيت سينما قدس بعد از بازسازي تا 800 نفر و ظرفيت سينما انقلاب  كه هم اكنون به حوزه هنري مبدل شده تا 700 نفر  قابل افزايش مي باشد . 
وي در خصوص اهميت فرهنگ سينما و چگونگي احياء آن مي گويد :براي احياء فرهنگ سينما در كشور بايستي سالن هايي متناسب با شرايط روز و در نقاط مورد توجه شهر ها داشته باشيم ، فيلم هايي كه عرضه مي شود ؛ فيلم هايي به روز بوده و قبلا در جايي اكران نشده باشد ، تبليغات لازم براي جذب مخاطب صورت گيرد ، خود فيلم ها هم جاذبه لازم را براي مخاطب داشته باشند و البته مي توان با كاهش  بهاي بليط ، مردم را براي رفتن به سينما  تشويق نمود .   
   رييس سازمان تبليغات اسلامي همچنين معتقد است: با توجه به اينكه هزينه ساخت و احداث سينما بسيار بالاست و از آن طرف سود دهي لازم را براي سرمايه گذار بخش خصوصي (حقيقي يا حقوقي) ندارد، در نتيجه دولت بايستي خود مستقيما در زمينه بازسازي سالن هاي سينما و رشد و توسعه فرهنگ سينما در استان ها  سرمايه گذاري كند البته  براي اداره آن بخش خصوصي بهتر مي تواند عمل كند كه مي تواند با نظارت دستگاههاي نظارتي (  اداره كل ارشاد )همراه باشد .  ادامه مي دهد  : امروزه  ابزارهايي در كنار سينما قرار گرفته كه تا حد زيادي خلاء سينما را پر كرده و اوقات فراغت مردم بويژه جوانان  را اشباع مي كند . ابزارهايي نظير تلويزيون ، ويدئو ، سي دي و دي وي دي كه با وجود آنها  خيلي ها تمايلي براي رفتن به سينما ندارند اما با وجود همه ي امكانات صوتي و تصويري باز هم سينما مي تواند جايگاه خود را در توسعه فرهنگ داشته باشد و بايد فضاي مناسبي  براي ارائه فيلم ها يي با كيفيت مطلوب و  خوب داشته باشيم.
وي در خصوص قرار گرفتن سينما در مجتمع هاي تجاري مي گويد : وجود سينما در محيط تجاري گوياي فضاي فرهنگي نمي تواند باشد . در چنين مواقعي سينما وسيله اي براي جذب بيشتر مردم به سوي مراكز تجاري است. پس سينما به عنوان يك اصل در مراكز تجاري بشمار نمي آيد و تنها براي جذب مشتري است در حالي كه بايد سينما يي مستقل داشته باشيم تا خود بعنوان يك  هدف واقع شود . 

" پيشدار:  " پاي حرفمان ايستاده ايم
   و باز هم آرشيو دريا را ورق مي زنيم  ؛7 ارديبهشت ماه سال 82 13:"ستاره شهر نيز در حال طلوع كردن است "
"شنيده شده در آينده نه چندان دور پيكر مجروح و فرسوده تنها سينما ي شهر بندرعباس درهم فرو خواهد ريخت و به جاي آن مجتمع تجاري ستاره احداث مي شود . آينده اي پر از برج و ستاره و بازار به قيمت تخريب فرهنگ شهر " !
در همين رابطه به سراغ معاون فرهنگي اداره كل ارشاد اسلامي استان مي رويم . 
انوشيروان    پيشدار ضمن اينكه مخالف وجود سالن هاي سينما در مجتمع هاي تجاري نيست ، در خصوص بازسازي سينماهاي شهر بندرعباس مي گويد : در اين رابطه ما نيازمند مشاركت و سرمايه گذاري بخش خصوصي هستيم چرا كه ساخت سينما تنها با مشاركت اين بخش امكان دارد . وي همچنين در خصوص  فقدان سينما در ساير شهرهاي استان  مي افزايد : در حال حاضر در هيچ يك از شهر هاي استان بدليل عدم سود دهي لازم، سرمايه گذاري در اين بخش نداريم تا مانيز از او حمايت كنيم . البته ما حاضريم در راه اندازي سينماها با سازمان تبليغات اسلامي و با حضور بخش خصوصي مشاركت كنيم و پاي حرفمان نيز ايستاده ايم ، اگر سرمايه گذار بخش خصوصي داشته باشيم با ارائه مجوز و معرفي او جهت دريافت وام از صنعت سينما حمايت خواهيم كرد .  " پيشدار"  در  خصوص كمرنگ شدن جايگاه فرهنگ سينما در استان معتقد است : رشد روز افزون و سريع انواع فناوري‌ هاي بصري و صوتي‌  تصويري و توسعه شبكه‌هاي تلويزيوني و ماهواره‌اي ، فروش غيرمجاز و كپي رايت فيلم هاي روي پرده را از جمله دلايلي مي داند كه از تمايل مردم در رفتن به سينما
مي كاهد . البته ناگفته نماند كه به روز بودن و جذاب بودن فيلم هاي در حال اكران نيز بسيار تاثيرگذار است.
وي مي افزايد : البته بايستي علت اصلي آن را در ميان خانواده ها جستجو كرد ؛ اينكه رشد اين فرهنگ نيازمند حمايت جدي خانواده هاست و آنها مي توانند با بردن بچه ها به سينما آنان را با اين فرهنگ آشنا سازند . 
    اما شايد بهتر باشد كه دلايل كمرنگ شدن فرهنگ سينما را در خارج از چارچوب خانواده ها نيز جستجو كرد . مطمئنا جالب نيست اما فوق العاده عجيب و بغرنج است كه در هيچ يك از شهرهاي استان جز بندرعباس سينمايي وجود ندارد   تا خانواده ها براي احياء اين فرهنگ آغازگر آن باشند !! نمي دانم با من موافقيد يا نه ؟ اينكه ؛ اين مسئله فوق العاده غم انگيز است ؛ مهجوريت فرهنگ سينما در استان را مي گويم . آيا اين ضعف مديريت فرهنگي در جامعه ما نيست ؟! يا اينكه همچنان و تنها بايد بر نقش خانواده ها در احياء اين فرهنگ تاكيد كرد و فراموش كرد كه  آنچه زمينه‌هاي بحران مخاطب را براي سينما فراهم كرده است، به دنياي تصوير و خانواده سينما نيز مربوط مي‌شود و اين يعني همان " رسانه بر عليه رسانه "! 
 مدير سينما ستاره شهر : قانونا سينما بايد مجزا از مجتمع تجاري باشد
انوشيروان پيشدار از اقدامات شان در راستاي رشد و توسعه فرهنگ سينما مي گويد : برگزاري جشنواره فيلم فجر و جشنواره هر ساله  فيلم و عكس در ارديبهشت ماه ، تهيه تجهيزات سينمايي و راه اندازي كانون هاي فيلم و عكس در شهرستان ها ، گراميداشت روز سينما و تجليل از فعالان سينمايي استان ، همكاري با سازمان تبليغات استان و نيم بها بودن بليط سينما ( دو روز در هفته ) جهت ترغيب و تشويق مردم از جمله اقداماتي هستند كه در اين راستا انجام گرفته است . وي مي گويد: بر طبق قانون اگر سازمان ها و ادارات و نهادهاي  دولتي نيم درصد از درآمد خود را جهت توسعه فرهنگي استان اختصاص دهند ، فرهنگ سينما نيز رونق مي گيرد . اين مقام مسئول همچنين از ساخت دو سالن سينماي ديگر ( در مجتمع تجاري ) در شهرك الهيه و كارگزاري خبر مي دهد و اينكه 70 درصد كار اجرايي آنها انجام شده است كه در آينده نزديك شاهد بهره برداري آنها خواهيم بود .
    در اين ميان بهتر ديديم كه پاي صحبت آقاي سعودي مدير سالن سينما ستاره شهر نيز بنشينيم. وي معتقد است : قانونا سينما بايد مجزا از مجتمعتجاري باشد چرا كه وجود سينما در مجتمع تجاري و لزوم گذر از كانال هاي تجاري براي رسيدن به سالن سينما از جمله عوامل كاهش جذب مخاطب است . آقاي سعودي بر اين باور است : سينما بايد در مكاني باز و واجد پاركينگ باشد طوريكه تماشاچي بلافاصله بعد از پارك وارد محوطه سينما شد . اين مدير سينما با تاكيد بر لزوم فرهنگ سازي بيشتر در زمينه جذب مخاطب
مي افزايد: نيم بها بودن بليط سينما راهكار موثر ديگري است تا بتوان تماشاچي را با سينما آشتي داد البته اكران به روز فيلم ها در اين مسئله بسيار دخيل است كه در اين رابطه تلاش ما بر اين بوده تا فيلم ها را همزمان با تهران اكران نماييم .ناگفته نماند ؛ حمايت مالي دولت از سينماداران در اكران فيلم هاي معناگرا و تبليغات گسترده رسانه ملي در توسعه فرهنگ سينما نيز بي تاثير نخواهد بود .

  زهرا بيگلري