یک قدم از دهلاویه تا سرزمین دردها
" چمران " این همه بود و این همه چمران نبود  

 تو مرا فریاد کردی که همچون رعد در میان توفان حوادث بغرم 
 تو مرا درد وغم کردی تا همنشین محرومین و دلشکستگان باشم
 تو مرا عشق کردی تا در قلب های عشاق بسوزم
تو مرا برق کردی تا در آسمان ظلمت زده بتازم و سیاهی این شب ظلمانی را بدرم
خدایا! تار و پود وجود مرا با غم و درد سرشتی
 تو مرا به اتش عشق سوختی ، در کوره غم گداختی ، در توفان حوادث ساختی و پرداختی
تو مرا در دریای مصیبت و بلا غرق کردی و در کویر فقر و هرمان و تنهایی سوزاندی
خدایا!دل غم زده و درد مندم ارزوی ازادی می کند و روح پژمرده ام خواهش پرواز دارد تا از این غربتکده ی سیاه ردای خود را به وادی عدم بکشاند و از بار هستی برهد و در عالم نیستی فقط با خدای خود به وحدت برسد
دهلاویه سرزمین درد ها... سرزمین سوختن و به معشوق رسیدن چمران ... سرزمین رنج های چمران ... سرزمینی که وقتی چمران قدم می گذاشت  در پی گام های او شب پره های کوچک و فانوسی به دنبال گام های او می رفتند ...
... و به  این می اندیشم که شاید کسی از این نسل راز نجوا و مناجات "چمران" را نفهمیده باشد  و یا اینکه نسل دیروز براحتی و آگاهانه از کنار ناآگاهی نسل امروز گذشته باشد و یا ...  شاید بهتر باشد از خود بپرسیم برای چمران و چمران ها چه کرده ایم ، آیا اصلا فردی مانند چمران را که جمع تمامی صفات نیکو از جمله "پایمردی و شجاعت در میدان جنگ, لطافت حتی در مواجهه با دیدن شاخه ای گل, مجاهده در میدان علمی تا بالاترین رتبه, شور و علاقه به همسر و خانواده و از همه مهم تر: رجای ملتمسانه و خوف خاضعانه در مقابل خدا و عشق سوزان به ائمه اطهار (که در همه اعمالش از جمله همین مبارز فرا ملی بودن,  نمایان است) بود",  را  به نسل جدید شناسانده ایم ؟ و آیا این شناختن حق نسل جدیدمان نیست ؟ آیا  از خود پرسیده ایم  که چرا چمران این همه بود و این همه چمران نبود و نیست ؟
اما آن که چمران را بشناسد و الگو قرار دهد تفکرات چریکی که هیچ! مهم تر از آن ,به تمام صفات والای فوق الذکر نیز می رسد...و به راستی جامعه ی امروز ما به کدام نوع از این انسان ها بیشتر محتاج است؟! راستی در وصف "چمران" ، تفکرات چمران ، اعتقادات چمران با چه قلمی و چگونه باید نوشت ؟ اصلا چمران را می شناسی ؟ تفکر و اعتقاداتش را چطور ؟ اینکه  جنگ دیروزش برای چه بود و جنگ اکنون ما برای چه ؟ اینکه چگونه باید قدردان و حافظ خون خشک نشده او بود و تنها به تکرار نامش اکتفا نکرد ، می دانی ؟ ... اما چه تو بدانی و چه ندانی "چمران" کاملي به تمام معنا در تمام عرصه هاي زندگي بود...شيعه اي عارف به ذات حق, عاشق اهل بيت, نخبه اي تحصيل کرده در غرب , مبارزي چه قبل از انقلاب و در انجمن اسلامي اوليه يا ميدان پيکار  و چه بعد از انقلاب در زمان جنگ ايران و عراق ...که اين همه از او اسوه اي بي همتا ساخت.پس می بینی که این دانستن بر تو واجب است ، آخر بودن تو نیز بخشی از آنچه بوده که برایش جنگیده ... می بینی شناختنش چقدر زیباست ؟ 
او با تمام جسم انساني اش آنقدر بزرگ بود که محدود کردن تمام خصوصياتش تنها به حضور در مکتب بازرگان و همفکري با مصدق به مثابه ي تقليل تمام امتيازات شخصيتي و تفکري چنين فردي براي خواست هاي حزبي و تشکلاتي است! و اين به واقع جنايتي بزرگتر از کشتن جسم شخص است! چه يک فرد و خصوصا شهيد با کشته شدن ، خونش خشک نشده بلکه از آن جوانه هاي روشنگري از بازماندگان و آيندگان مي رويد اما تحريف شخصيتي او و سوء استفاده ي حزبي از نامش براي نسلي که نه او را ديده و نه مي شناسند چه؟! آيا اين روشنگري است يا جنايتي به واقع و در نهايت فاجعه؟!
از تمام این قضایا می گذریم و تنها به این نکته ی بس مهم به عنوان نتیجه اشاره می کنیم که چه گوارا کمونیست چریکی بود که به تعبیر سید الشهدا (علیه السلام) اگر مسلمان نبود حداقل آزاده بود! و بر طبق آن فطرت عدالت خواهش پیش رفت. اما چمران تنها یک چریک نبود! و خلاصه ی او تنها در این بعد,  به مثابه ی گرفتن قطره ای از دریا و توهم پنداشتن قطره به جای دریا می باشد! او شیعه ای بود که می گفت: چون شیعه ام باید بهترین باشم! یعنی نه تنها آن فطرت پاک را داشت بلکه حفظ کرده و آن را به نور محمدی (ص) نیز به تمام معنا آراسته بود...و اصلا همین آراستگی معنویش است که او را اینچنین جاودان ساخته! اما آیا فقط جاودانگی نام کافی است؟!آیا با داشتن چنین حداکثری در انسانیت و هنوز ناشناخته ماندنش باید به دنبال حداقلی (تنها آزاده بودن) بگردیم و آنها را با هم مقایسه کنیم؟!
سخن را کوتاه کرده و بقیه کنکاش ها در چنین شخصیت والایی را به خواننده می سپاریم و تنها می گوییم: واقعا چه کسی مثل چمران؟! ...
خدايا!
رحمتي کن تا ايمانم نان و نام برايم نياورد، قوتم بخش تا نانم را و حتي نامم را در خور ايمانم افکنم، تا از آنها باشم که پول دنيا را مي گيرند و براي دين کار مي‌کنند، نه آنها که پول دين مي گيرند و براي دنيا کار مي کنند.

زهرا بيگلري