دريانيوز: پس از بازديد از مناطق بياباني شرق استان و انعكاس آن گزارش ها و بازتاب هاي فراوان آن،در گفتگوي صميمانه با"الياس پرورش" مدير كل ساعي و پرتلاش منابع طبيعي و آبخيزداري هرمزگان نشستيم و نامبرده به  تشريح ابعاد مختلف طرحهاي بيابانزدايي پرداخت و راه حل هاي اساسي رفع معضل بيابانزايي را بيان كرد كه در صورت عنايت مجلس و دولت مي تواند به عنوان طرحي گره گشا از معضلات بيابانزايي در استان و حتي در كشور مطرح شود. در اين گفتگوي خواندني با ما همراه شويد.
    مدير كل منابع طبيعي و آبخيزداري هرمزگان با بيان اينكه "تثبيت شنهاي روان" در سه مرحله مكانيكي (بادشكن غير زنده)، بيولوژيكي (بادشكن زنده) و مالچ پاشي قابل اجرا مي باشد؛ تصريح كرد:كشت نهال در بيابانها بدون استفاده از يكي از شيوه هاي تثبيت شنهاي روان امكانپذير نمي باشد.
" الياس پرورش" افزود:با توجه به ماسه زار بودن بيابانها در صورتي كه يكي از شيوه هاي باد شكن غير زنده ،باد شكن زنده و يا مالچ پاشي مورد استفاده قرار نگيرد؛نهال ها در زير خاك مدفون مي شوند.
    پرورش گفت:براساس اصول كارشناسي و با اجراي اين طرح ها،از سرعت باد در مناطق اجراي طرح كاسته شده و ماسه هاي روان تثبيت مي گردند و امكان رشد نهال و تبديل به جنگل ايجاد مي شود.وي البته شيوه ي "مالچ پاشي"را بهترين شيوه در تثبيت شنهاي روان در بيابان هاي استان ذكر مي كند و مي گويد:مالچ ماده نفتي است كه براي گياه ضرر ندارد و همچنين ماسه ها را به همديگر مي چسباند و امكان استقرار گياه را فراهم مي آورد و رطوبت موجود در خاك را حفظ مي كند و از تبخير آن جلوگيري مي كند.پرورش از"سمر"،"استبرق"، "گز" ،چوج" و "مغير" به عنوان بذرهايي نام برد كه بدليل رشد سريعشان، مناسب مناطق بياباني گرم و خشك هرمزگان است كه در نهالكاري همراه با تثبيت شنهاي روان از آنها استفاده مي شود.
   به گفته وي ؛در بسياري از مناطق روستايي و بياباني جاسك مانند"بياهي" و "سديج" كه تا چند سال پيش بدليل ماسه هاي روان ،روستاها بدون هيچ پوشش گياهي بود و مردم واقعا همراه غذايشان ماسه بود و در يك كلام نان را با ماسه مي خوردند. ولي پس از اجراي طرح هاي بيابانزدايي در اين مناطق ؛آن روستاها اكنون به روستاهاي جنگلي و سرسبز تبديل شده اند.وي گفت:قبل از خشكسالي ،اراضي بياباني در روستاهاي"گانمردي" ،"حيوي"،"گز" و....را به مردم واگذار كرديم تا با مشاركت مردم طرح بيابانزدايي اجرا گردد و در بيش از هزار هكتار از اين اراضي ،اكاليپتوس ،نخل، سمر، و...كشت شده است و علوفه فراوان براي تعليف دام نيز روئيده است.

كمبود اعتبار؛مشكل بيابانزدايي در هرمزگان
مدير كل منابع طبيعي و آبخيزداري هرمزگان"كمبود اعتبار" را مهمترين عامل در اجراي طرحهاي بيابانزدايي در استان نام برد و گفت:در سال گذشته700 و امسال فقط 380 ميليون تومان به بخش بيابانزدايي در استان اختصاص يافته است كه جوابگوي نياز استان نيست.
   پرورش گفت:304 ميليون هكتار اراضي كشور بياباني است و سهم هرمزگان از اين مقدار يك ميليون و 565 هزار هكتار است كه 475 هزار هكتار آن نيز شنزار است .
   پرورش با بيان اينكه براي هر هكتار مالچ پاشي 1.5 ميليون تومان هزينه مي شود،تصريح كرد:در صورت عدم همكاري وزارت نفت و ارائه مالچ رايگان اين هزينه پنج برابر مي شود.
وي عنوان كرد: شهرستانهاي سيريك، ميناب،خمير، بندرلنگه و چارك از جمله شهرستان هايي هستند كه در معرض خطر شنهاي روان بوده و تاكنون اين شنها مشكلات زيادي را براي اراضي زراعي اين شهرستانها به وجود آورده است .
پرورش افزود: خشكساليهاي پي درپي در اين استان سبب شكستگي بيشتر اكوسيستم خشك و بياباني در نواحي مختلف استان به ويژه نواحي شرقي از جمله شهرستان جاسك شده كه در حال حاضر اين شهرستان به كانون بحران شنهاي روان تبديل شده است .جاسك؛80 هزار هكتار وضعيت بحراني دارند و براي تثبيت اين مناطق نياز به 120 ميليارد تومان اعتبار مي باشد.وي با بيان اينكه اولويت اول بيابانزدايي سال جاري در جاسك؛اراضي زير سد جگين براي حفاظت از 2 هزار هكتار اراضي كشاورزي است؛تصريح كرد:با170 ميليون تومان اعتبار تخصيصي به اين شهرستان، حتي 10 درصد نيز نمي توان عمليات بيابانزدايي را اجرا كرد.

عمر مردم كوتاه شده است
پرورش با بيان اينكه شن و ماسه هاي روان باعث بروز انواع و اقسام بيماريها از جمله آسم ،تنگي نفس،بيماري هاي چشم و گوش،درد كليه و...شده است؛تصريح كرد:در اثر اين بيماريها و اثرات شنهاي روان،عمر مردم اين مناطق كوتاه شده است.
وي با بيان اينكه وقتي كه ريزگردها (گرد و غبار)وارد پايتخت و شهرهاي بزرگ مي شود سر وصدا به پا مي شود ولي در هرمزگان و حتي مركز استان كه در ماه چند روز شاهد گرد و غبار هستيم ولي هيچ اتفاقي نمي افتد؛تصريح كرد:براي نجات جان مردم عزم ملي مي طلبد.

حركت ماسه هاي روان
     پرورش گفت:ماسه هاي روان داراي سه حركت تعليقي (ريزگرد) با قطر كمتر از يك ميلي متر ،جهشي با قطر5 تا 15 صدم ميلي متر وخزشي با قطر دو ميلي متر هستند .
به گفته وي ؛ريز گردها بدليل سبك بودن به مدت  طولاني در هوا معلق هستند و مشكلات زيست محيطي بوجود آورده، اما در تشكيل تپه هاي ماسه اي نقشي ندارند ودو سوم شنهاي روان بصورت جهشي حركت مي كنند.   پرورش گفت:95 درصد ذرات ماسه هاي  روان در حركت خزشي در ارتفاع 30 سانتي متري از سطح زمين حركت مي كنند و هنگامي كه به مانعي برخورد مي كنند رسوب كرده و به تپه تبديل مي شوند.وي با بيان اينكه تپه ها نيز به دو شكل "سيف("شمشيري) و"بارخان" تبديل مي شوند؛ تصريح كرد:تپه هاي سيف شكل ،شيب تند آنها در جهت خلاف باد و شيب ملايمشان در جهت باد است.
  پرورش با بيان اينكه تپه هاي "بار خان"با شكل هلال مانند خطرناكتر از سيف است؛تصريح كرد:در جاسك بيشتر تپه ها بار خان است كه باعث "تپه زايي "مي شود.

نقاط بر داشت ماسه هاي روان
    وي با بيان اينكه هفت نقطه برداشت ماسه هاي روان در دنيا داريم؛تصريح كرد :"دامنه كوهها"،"تپه هاي حاشيه كويرها"،"سواحل دريا"،"باتلاقها و درياهاي خشك شده"،"اراضي كشاورزي رها شده و متروكه" ،"بستر عريض رودخانه ها" و" كشورهاي همسايه" به عنوان مناطق برداشت ماسه هاي روان است.
  وي افزود: اگر همه آبها مهار شود وسدسازي بدون سنجش تمام جوانب اجرا شود؛به نابودي منابع طبيعي ،بيابانزايي، به خطر افتادن زندگي آبزيان و از جمله ميگو و...مي انجامد.
پرورش البته معتقد است:كشند قرمز همواره وجود دارد؛ ولي زماني كه خشكسالي باشد و يا جلوي ورود سيلاب به دريا گرفته شود، كشند قرمز طغيان مي كند.

مرز سياسي هر استان بايستي مرز آبخيز آن باشد
   وي با اشاره به برگزاري همايش در 19و20خرداد ماه سال جاري در خراسان رضوي با حضور مديران كل  منابع طبيعي منطقه سه كشور وبه رياست مدير كل منابع طبيعي وآبخيزداري هرمزگان؛خاطرنشان كرد:در اين همايش دو موضوع "مديريت جامع بر حوزه آبخيز"و"ارائه راهكارها و تدوين دستورالعمل اجرايي پيام مقام معظم رهبري مبني بر"تبديل فرهنگ منابع طبيعي به معارف عمومي"مورد بحث و بررسي قرار گرفت .
   پرورش گفت:در كشور شش حوزه بزرگ آبخيز شامل صد حوزه فرعي و30حوزه اصلي وجود دارد كه "خليج فارس"و"درياي عمان"يكي از شش حوزه بزرگ آبخيز كشوراست .
   وي افزود:حوزه آبخيز استان هرمزگان كه بخشي از حوزه آبخيز خليج فارس ودرياي عمان مي باشد كه مساحت اين حوزه ده ميليون هكتار مي باشد.پرورش با بيان اينكه هفت ميليون و200هزار هكتار از اين حوزه در هرمزگان و مابقي در استانهاي سيستان و بلوچستان،بوشهر و فارس وكرمان است؛تاكيد كرد:مرز سياسي هر استان بايستي مرز آبخيز آن استان باشد تا بتوان بطور هماهنگ مديريت كرد .
  پرورش با بيان اينكه 164ميليون هكتار مساحت كشور شامل شش حوزه بزرگ آبخيز است؛افزود:اين شش حوزه شامل شهرها، روستاهها،معادن،زمينهاي كشاورزي،مراتع،دام، راهسازي،آب،برق،مخابرات و... است.   
   به گفته مدير كل منابع طبيعي و آبخيز داري هرمزگان؛آن چيزي كه دكتر "محمود احمدي نژاد"رئيس جمهور بر آن تاكيد داشت كه وزير بايستي با رئيس جمهور و وزرا با يكديگر هماهنگ باشند واز تك محوري و جزيره اي عمل كردن و بخش محوري اجتناب كنند؛در واقع همان "مديريت جامع آبخيز"است. وي گفت: سرمايه مملكت بدليل بخشي نگري و جزيره اي عمل كردن نابود مي شود و به هدر مي رود.
   وي با تاكيد بر اينكه بايستي مديريت جامع بر حوزه آبخيز داشته باشيم تا از موازي كار و اجراي طرح بدون در نظر گرفتن تمامي جوانب اجتناب گردد؛خاطرنشان كرد:بايستي"تفكري جامع"بر اجراي طرحهاحاكم شود.پرورش البته پيشنهاد كرد: در كشور"شوراي عالي آبخيزها" به رياست رئيس جمهور يا معاون اول وي و عضويت تمام وزرا و در استانها نيز به رياست استاندار و عضويت مديران كل استان و در شهرستانها به رياست فرماندار و عضويت مديران شهرستاني ونمايندگاني از جوامع محلي وبهره برداران  تشكيل شود.وي گفت:همچنين نمايندگان جوامع محلي هر نقطه و حوزه نيز بايستي عضو شوراي عالي آبخيزها در كشور و در استانها و شهرستانها باشند.
    پرورش از "آبخيزداري" با عنوان"كشورداري" نام برد و افزود: در صورت تشكيل شوراي عالي آبخيزها ،آنگاه چانه زني بر سر گرفتن اعتبار انجام نمي شود،بلكه اولويت اجراي طرحها بر اساس سنجش جوانب مختلف نگريسته مي شود.