دریانیوز: هويت (Identify)در يك تعريف و باز نمود كلان،هر آنچه را كه تشكيل دهنده جزء فرهنگ،انديشه و تفكر اجتماعي(جمعي،فردي) انسانها است‌،در بر مي‌گيرد.هويت،ارزش‌ها و دارايي‌ها و ميراث قومي،نژادي زباني و ادبي و... مردمي است كه سال‌ها در محدوده جغرافيايي خاصي زيسته‌اند و از خود مواريثي به جا گذاشته‌اند كه تا تاريخ بر پاست ديرزي و ماندگار خواهد ماند.از نوع پوشش، غذا،فولكلور و فرهنگ عامه تا ادبيات،موسيقي،هنر وكهكشان انديشگي در هويت يك ملت نشان داده مي‌شود.
   سنت‌ها و آيين‌هايي كه آنقدر با پوست،گوشت و خون مردم عجين مي‌شود كه فرياد گر و نماياننده <ساحت فرهنگي> آنهاست و با خصيصه هاي همان قوم و نژاد نيز تعريف مي‌شود،درست مثل هويت ايراني.ايراني كه به گواهي تاريخ بيش از5هزار سال ديرينگي و قدمت دارد.زبان،فرهنگ،هنر و ادبيات خاص خود را دارد و گويش وران و سخن گويان آن نيز از همان سده‌هاي نخستين تا به امروز در مرزهاي جغرافيايي،تاريخي و فرهنگي مشخص و شناخته شده‌ايي، خواست‌ها،نيازها،عواطف و احساسات خويش را در آيينه زبان و ادبيات فارسي انعكاس داده‌اند.غزل‌هاي دلرباي حافظ و سعدي و حماسه آفريني‌هاي روحيه بخش فردوسي نامدار و عرفان دل نشين مولوي،موسيقي مقامي و محلي مهرافزا،بناها و سازه‌هاي فرهنگي و تاريخي و... شاكله هويت ايراني را ترسيم مي‌كنند. پيكره و اندامي كه بعد از گروش ايرانيان به دين مبين اسلام،رنگ و لعابي اسلامي نيز به خود گرفته است.هويت اسلامي، ايراني كه صدها سال پدران و نياكان ما با چنگ و دندان و نثار جان و تن خود از آن دفاع كرده‌اند و نگذاشته‌اند كه در مسير پر تلاطم تاريخ،آسيب‌و گزندي به آن برسد،گنجينه بسيار گران بهايي است كه به دست ما رسيده‌است.
  هويت ايراني كه از ميان حماسه‌ها و ايثارها،چكاچك شمشيرها و دلهره‌هاي بزرگان و انديشه‌وران،زندان‌ها و حصارها،تنگناهاو مضايق،دشمنان ريز و درشت و دوره‌هاي گوناگون تاريخي،چونان آبي كه راه خود را از پس همه موانع و بلندي‌ها بيابد،گذشته و ما هم اكنون در كناره‌ها و سواحل لذت بخش آن،جسم و جان خويش، گرم پرتوهاي آفتاب نابش داشته‌ايم،گرچه در سلامت ودرستي آن ترديدي نيست اما پوسته اين هويت بالنده و قيمتي در ساليان اخير زخم‌هايي نيز برداشته و حتي بعضي‌جاها،چرك و عفونت،شفافيت آن غشاي بيروني را دچار ترديد و ابهام كرده است.
   دوره و عصر ما،روزگار برتري فناوري‌هاي نوين ارتباطي است و ابزار توانمند <رسانه‌ها>با<قدرت رسانه‌ايي>چهار سوي جهان را در نور ديده‌اند،چنانكه درجه و ضريب نفوذ انديشه‌ها،آرا و افكار آنان حتي تا دور دست‌ترين جاها نيز سرايت مي‌كند.اين همان دهكده‌اي است كه <مارشال مك لوهان> نظريه پرداز جهاني،وعده‌اش را چند دهه قبل در انگاره معروفش<دهكده جهاني>داده بود.
عصر <رسانه‌گرايي>با همه محاسن و خوبي‌ها،مضرات و آفاتي را نيز در پي دارد.هويت‌هاي بومي و منطقه‌ايي در محدوده‌هاي كوچك‌تر زير دست و پاي اقتدار فرهنگ غالب يا تحميل شده له مي‌گردند و كم كم استحاله شده و تغيير مزاج و ذائقه مي‌دهند. مي‌گويند؛445 هزار زبان هم اكنون در دنيا وجود دارد كه به <زبان‌هاي مرده> معروفند يعني نظام زباني آن خموش و ساكت است و كسي به كلمات وعبارت ها و اسلوب آن حرف نمي زند يا نمي نويسد.
   استعمار فرهنگي كه در فرداي تصرف وسيطره نظامي صورت مي‌گيرد،نتيجه‌ايي جز اين به دنبال ندارد كه <زبان>اين آيينه فرهنگي و انديشه‌هاي يك ملت را از بين ببرد.اتفاقي كه در بخش‌هايي از جهان از گاه حاكميت شمشير و زور استعمارگران روي داد.تكلم آفريقاييان به فرانسه و بوميان آمريكاي جنوبي به پرتغالي و اسپانيايي و...نمونه‌هاي از اين رويدادهاي ناخجسته است . خوشبختانه تاكنون زبان وادبيات فارسي به دليل غناي ذاتي در برابر هجمه ها مقاومت كرده و گرچه صدمه‌ها و آسيب‌هايي بر بدنه و پيكره آن نشسته اما همچنان سراپا و استوار است،اما اصرار و رويكرد برخي جوان تر‌ها به پاره‌اي رفتار هويت گريزانه،نگراني‌هايي را براي دلباختگان فرهنگ و انديشه ايراني به وجودآورده است . ياد گرفتن وآشنا شدن با زبان هاي بيگانه،امر بسيار خوب ونيكويي است چرا كه دروازه هاي فرصت و مجال آموزشي،علمي و فني را به روي انسان ها باز مي‌كند اما تقليدگري و دنباله‌روي كوركورانه و ظاهر پرستي و <جوزدگي> فرهنگي،پيامد خوشايند و فرخنده‌ايي نيست و نشان دهنده ضعف روحي و كم بينگي دروني و بي مايگي است.
  تاسف برانگيز است جوانان ما آنقدر كه با اسامي و نام‌هاي هنرپيشگان درجه يك و دو تا ده سينماي آن سوي مرزها،موسيقي‌ها و بزن و برقص‌ها،لباس ها و مدها و... <جهان غرب> آشنا و دم خورند با <خود داشته‌هاي اصالتمند بومي> غريب و دور افتاده‌اند.رفتارهاي صرفا مقلدمابانه و كژباوري‌هاي كاملا سطحي انديش،براي عده‌ايي از جوانان (دختر و پسر)سرگشتگي و چند آب و هوايي فرهنگي،اخلاقي را به بار آورده كه تنها نام و شناسنامه ايراني دارند و گويا اصلا خويش را در قضا،ساحت و جغرافياي فكري و ذهني اين كشور احساس نمي‌كنند.ولنگاري برخي جوانها در پوشش‌هاي عجيب و غريب و حمل و تبليغ دانسته يا ندانسته پاره‌اي شعائر و علائم عجيب و غريب و نامتجانس با فرهنگ،اخلاق،ارزش‌ها و باورهاي ايراني،نمود آشكار و روشن از <هويت باختگي> است كه اين روزها چون بختك به جان <جوان هاي ايراني>افتاده وحميت و غيرت فرهنگي و اعتقادي آنها را هدف تيرهاي زهرآگين خود قرار داده است.
  آيا پوشيدن تي‌شرتي هايي كه پرچم كشور ديگري را بر سرتاسر پشت دارد،نشانه آن نيست كه جوان ما سه رنگ افتخار‌‌آميز كشورش را از ياد برده است.يا كساني كه به اصطلاح امروزي‌ها<كلاس گذاري> مي‌كنند و دائم در حال شنيدن وپچ پچ نواها ونغمه هاي رنگارنگ  خارجكي اند كه حتي گاهي يك واژه آن را نيز متوجه نمي‌شوند(مثلا به موسيقي اسپانيايي گوش مي‌دهند) نمي‌تواند علامت يك بيماري خطرناك و آفت جدي اخلاقي و فرهنگي تلقي شود؟
  دردناك تر از رفتار‌هاي متناقض وهضم ناشونده  فردي كه سالها فرسنگ نوري از هويت ايراني ما دور است و جلوه‌هاي آن را در كوچه،خيابان و... مي‌توان مشاهده كرد،بي‌علاقگي نسل امروز به مواريث وگنج هاي معنوي وسرمايه هاي فكري گذشته ايي است كه صدها سال مايه مباهات وفخر ما بوده اند و جوان امروزي ما به آن اندازه دل مشغولي‌هاي ريز و درشت دارد كه سراغي از افتخارات و فخرآفريني‌هاي گذشته و ديرينه‌اش نگيرد و برخي وادادگي‌ها و عقب‌نشيني‌ها و كم آوردن‌ها هم از رهگذر همين بي‌مهماتي است جوانان امروزي،در دعواي سنت و مدرنيته،هويت خود را كمابيش گم كرده اند.خواهي نخواهي قدرت تاثيرگذاري تكنولوژيكال آن سوي آبي‌ها بيشتر و زيادتر است،از بازي‌هاي رايانه‌اي گرفته تا فيلم‌هاي جور واجور و ميخكوب كننده تا هزاران كانال راديويي و تلويزيوني و در يك كلام<امپراتوري افسونگر رسانه‌اي>كه همه و همه مروج دهنده نوعي از ايده آليسم زندگي‌ بي بهره از ما و فرهنگمان اند.اما اين به معناي تسليم شدن صدرصد و واگذاري همه خاكي ريزها به سياست گذاراني نيست كه آدميان را ابزار و كالا مي‌پندارند و براي فروش بيشتر و جذب مشتري گسترده‌تر،ژنتيك هويتي ملت‌ها و اقوام را نيز دسكنند تا سلطه وچنگ اندازي خود بر نوع بشر را هر لحظه افزون تر سازند.بر كناري از مسووليت و تعهد كم رنگ شده جوان ايراني در برابر هويت ملي و ميهني‌اش،متاسفانه دستگاه هاي رسمي و متولي نيز به درگيري‌ها و ذهنيت هاي روزمره و سياست‌زده دل خوش داشته‌اند و به يكباره در رويارويي با تندبادهاي هويت‌زا نفس كم مي‌آورند.دست پاچگي‌ها و پس لرزه‌هاي رسانه‌اي اين روزها برخي مسوولان مياني در چگونگي مواجهه با يك شبكه فارسي زبان ماهواره ايي (فارسي وان)نمونه ايي از همان آماده نبودن ها  و كم مايه گذاري هاست .
  در حالي كه سرمايه‌هاي هنگفت انساني و مالي بسياري در اختيار دستگاه‌رسمي رسانه‌اي ماست،از بابت يك شبكه نازل و بي بنيان احساس خطر مي شود.وضعيت پيش آمده به اين رويكرد بر مي گردد كه ما بر هر چيز وخصوصا مقوله فرهنگ و انديشه،رفتاري شعاري و موضعي و مقطعي پيشه كرده‌ايم والا فيلم‌ها و برنامه‌هاي بسيار آبكي و سطح پايين و تهوع آور <فارسي وان ها>نبايد اسباب نگراني شود.حتي در رسانه ملي و توابع اديويي،تلويزيوني آن،ردپاي هويت ايراني نارساوكم رنگ است.صحنه ونماهاي سريال‌ها و فيلم‌ها در فضاهاي لوكس و كاملا شخصي روي مي دهد،برنامه ها با بدنه اصلي اجتماع اتصالي ندارد،آدمهاي آنها نيز جنس جدايي از مردم ودغدغه هايشان دارد،همين اتفاق در برنامه هاي خبري و مجال هاي رسانه اي ديگر هم روي مي‌دهد و كم كم سبب روي گرداني مخاطب و گرايش به رسانه‌هايي مي‌شود كه راست و دروغ به هم مي‌بافند و اخباري را زير پوست مردم تزريق مي‌كنند كه بسياري از آن جعل،دروغ و درستكاري شده است.
  جوانان ايراني در روزگاري‌اند كه اگر به دغدغه‌ها،خواست‌ها ونيازهاي سني وحالي،روحي ورواني آنان توجهي نشود،قبله آمال و آرزوهايشان را به سمت جايي مي گردانند كه خطرآفرين و دلهره‌زا است،حتي همين امروز هم كوچ مغزها و نخبگان ما به خارج از مرزها،جاي دريغ و افسوس دارد چرا كه از سرمايه‌هاي اجتماعي و نيروهاي كارآمد كسر مي‌شود،همه(مسوول،رسانه و...)از
كم شدن برخي منابع مادي نگرانند،بهاي انرژي را گران مي‌كنند كه توليد آن خرج بر و هزينه دار است اما كسي نگران آن نيست كه <منابع انساني>با همه ارزش‌و نقش،چرا بايد به سادگي از دست برود و از همه مهم تر هويت ايراني جوان ما دستخوش دگرگوني و جابجايي معرفتي شود تا بدان اندازه كه تسليم محض همه شرايط روزگار گردد و خويشتن خويش را به آساني وانهد.جوان ايراني امروز تنها به شعار گويي و قصه پردازي دست اندركاران نياز ندارد چرا كه مشكلاتش فزون تر از اين حرف‌هاست،آينده و زندگيش را نابسامان مي‌بيند و از اين روست كه <هويت ايراني> خود را نيز جدي نمي‌انگارد و دغدغه‌معاش و روزمرگي،او را از وابستگي به ثروت‌هاي گران بار اسلامي،ملي و ميهني اش دور مي كند.هويت ايراني،ريشه در قرن‌ها،تفكر،انديشه و كوشايي فرهنگي و اجتماعي، اخلاقي و رفتارهاي مردان و زنان تلاشگري است كه گمنام و ناشناس<خون دلها>خوردند تا خاك،آيين و بر و بومشان،بي‌گزند و آسيب بماند و گنج‌ها و خزاين معنوي و فرهنگي،آداب و رسوم و اخلاق آن به يغما نرود.
  آگاهي بخشي و بصيرت‌افزايي نسبت به رويدادها،اراده قوي و مداوم و تپنده ايي را طلب مي‌كند كه يك سو ريشه در رسانه‌ها دارد و ديگر سو در رفتار مديران فرهنگي و كارشناسان رفتارسنجي و مناديان اخلاق،دين و انديشه.جوانان به حكم وضرورت<روزگار جواني>در جست و جوي پختگي و دانايي افزوني هستند و از اين رو شايد سر هر سفره‌ايي بنشينند كه گاه اين مهماني‌ها،رويكرد و روحي بيگانه با مدار فرهنگ و اخلاق ايراني داشته باشد و منجر به<هويت گريزي>آنها از منظومه ارزشي كه يادآور سنت‌ها، ديرينگي‌ها و پيوستگي‌هاي فرهنگي و اجتماعي آنان است،شود.<هويت ايراني>همان است كه در غذا،پوشاك،رفتار روزمره،معاشرت و معيشت و در يك كلام همه چيزهاي دوست داشتني ما جلوه مي‌كند اگر جوانان نسبت به حفظ و صيانت از آن بر نخيزند همان مي‌شود كه امروزه براي برخي هنرهاي دستي و ظريفه ما پيش آمده و به خاطره‌ها پيوسته و فراموش شده است. نگهباني و پاسداري از اين مجموعه پربار،كم همانند و ارزنده به عهده يكايك ايرانيان و به ويژه جواناني است كه مي‌بايست سواره بر رخش رستم دلدادگي و مهرورزي به نبرد با تورانيان غارتگر ميراث و انديشه ايراني بروند و<هويت و ثروت> ملي خويش را براي سپردن به نسل‌هاي نا‌آمده حراست كنند،همانطور كه رزمندگان جوان،هشت سال با دشمن آب وخاك هم پنجه شدند و خود را در پيشگاه مردم وتاريخ سربلندكردند .  

ارمغان مرادي
دانشجوي علوم ارتباطات اجتماعي