دريانيوز:امنیت یکی از مهمترین و اساسی ترین نیرازهای بشری است که مفهوم آن با هستی و وجود آنها پیوندی ناگسستنی دارد زیرا انسان برای بقا در نظام هستی ناگزیر است نیازهای خود را برآورده سازد و تأمین این نیازها نیز جز در سایه امنیت صورت نمی گیرد.اهمیت این موضوع تا آنجاست که امام صادق(ع) در این باره می فرماید :امنیت از اموری است که بدون آن، انسان نمی تواند از زندگی لذت ببرد امروزه این مقوله به قدری حائز اهمیت است که اجرای برنامه های نوسازی و بازسازی ، شکوفایی اقتصادی کشور ، سرمایه گذاری ، طرح ریزی برای توسعه ، استفاده بهینه از دستاوردهای علمی و تکنولوژیکی ، وصول به آرمانهای والای جامعه و هرگونه فعالیتی که نیاز به زمینه آرام و مطمئن در سطوح مختلف داشته باشد ، همه در گرو امنیت است در واقع امنیت در زمره اهداف ، منافع ، ارزشهای اصولی وپایدار جامعه است.و حفظ و تامين ،آن ضرورتي انكارناپذير براي تمامي دولتها است؛ به گونه اي كه فقدان امنيت به معني فقدان حيات ملي، سرزميني و جمعيتي كشورها تلقي مي شود.
امنیت اجتماعی که ناظر بر آرامش و آسایش و رفاه مادی و معنوی جامعه ، برقراری نظم اجتماعی و پایبندی دولت و حکومت و آحاد ملت به قانون و حقوق قانونی ، تضمین مالکیت و دارایی آحاد مردم از دستبرد ، حفظ جان ، مال و ناموس مردم از تعرض ، فقدان ناهنجاریهای اقتصادی و فساد و نظایر آن می باشد. در مقابل امنیت و امنیت اجتماعی از مفهوم نااجتماعی سخن رانده می شود.این مفهوم حالتی را در برمی گیرد که در آن به سبب در امان نبودن جان ، مال و ناموس مردم از تعرض آرامش و آسایش عمومی شهروندان سلب شده و نوعی بی نظمی، ناامنی در جامعه حاکم شده و اضطراب و ترس دائم بر شهروندان چیره می شود.این ناامنی پيامدهاي مخرب فردی و اجتماعی را در پی دارد.
به زعم کارشناسان نا امنی اجتماعی تأثیر نا مطلوبی بر سلامت اجتماعی جامعه دارد نا امنی می تواند فرا تر از زندگی قربانیان آن ، بر آنهایی که تجربه غیر مستقیمی از جرم داشته اند تأثیر گذارد. ناامنی می تواند فضایی از بی نظمی را ایجاد کند که در آن شهر وندان قادر به اعمال کنترل غیر رسمی بر اجتماع خود نیستند و بنابر این ترس منجر به جرم می شود.ترس و ناامنی در طی زمان ، تأثیرات مخرب و منفی بر کیفیت زندگی دارد و منجر به مراقبت و محافظت غیر ضروری مردم از خودشان می شود ،آنها را از فعالیت اجتماعی باز می دارد و میزان بی اعتمادی در جامعه را افزایش می دهد.که این بی اعتمادی افزایش هزینه ها را در پی دارد.

از سوی دیگر انتشار اخبار مرتبط با نا امنی اجتماعی و عمومی نیز ترس، یاس و اضطراب ایجاد می کند . زمانی که اخباری پیرامون خشونت، ستیز و رفتار ضد اجتماعی در مطبوعات انتشار یافته یا در تلویزیون به نمایش گذاشته می شود، موجب ناامنی روانی می شود به عبارتی این اخبار در مخاطب از این که در دنیایی پر آشوب زندگی می کند ایجاد بد بینی و ترس می کند و همین نا امنی روانی در فعالیت ها و حیات اجتماعی، نوعی اختلال و بی نظمی ناشی از انتقال حالات روانی به حیات اجتماعی را به همراه دارد. یعنی افراد با بی اعتمادی و اضطراب در حیات اجتماعی ظاهر می گردند و همین امر نابسامانی و نا امنی اجتماعی را به همراه دارد و نسبت به تخلفات حق فردی، بی توجهی به ضوابط و قانون یا بزهکاری را افزایش می-دهد.
شهر ها از آنجایی که مرکز تمرکز فعالیت های متعددی و محل تردد و سکونت افرادی با فرهنگها، هنجارها، خلقیات، آرزوها و ارزشهایی متفاوتی هستند که این امر زمینه را برای عدم سازگاری پایدار بی دغدغه آنها در کنار یکدیگر مشکل می سازد چرا که تعرض به حقوق، حریم و نوامیس دیگران توسط سایرین راهی برای ماندگاری و حفظ حیات یا حداقل ماجراجویی¬های آنان است این امر زمانی شدت گرفته و مسئله نا امنی شهری را بوجود می آورد که نمودهای آن از تجاوز و تهاجم به حقوق و حریم سایر افراد گرفته تا وندالیسم و لمپنیسم اجتماعی را شامل می شود.
موارد فوق در شهرهای بندری و مرزی شدت بیشتری دارد زیرا این شهرها به دلیل رونق و تعاملات گسترده اقتصادی و ماهیت ماهیتی مولتی کالچرال به می یابندو جاذب افرادی با خصوصیات فرهنگی و ارزشی متفاوتند. به خصوص اگر این شهرها نسبت مناطق و شهرهای پیرامون و پسکرانه خود رونق اقتصادی و امکانات شهری و جاذبه¬های بیشتری داشته باشد.
شهر بندر عباس به عنوان مرکز استان هرمزگان نقش یک مکان مرکزی را نسبت به شهرهای استان هرمزگان و حتی شهرهای جنوب کرمان و فارس ایفا می کند جدای از آن جمعیتهای قابل توجهی از سایر استانهای کشور در این شهر سکونت دارند که بخش عمده ای از انها به فعالیتهای غیر رسمی و غیر قانونی مشغولند و عمدتاَ از گروهها و طبقات پایین اجتماعی هستد . همچنین جمعیت قابل توجهی از طرد شدگان اجتماعی و خانوادگی نظیر افراد فراری، معتادان خطرناک ، متکدیان حرفه ای و... نیز در سایه گمنامی اجتماعی در این شهر زندگی می کنند موارد فوق جدای از آنکه موجب آلودگی منظر شهری شده اند نا امنی شهری را نیز سبب شده اند . به افرادفوق باید طیفی از بومیان استان را نیز اضافه کرد که بر اثر فقر شدید فرهنگی، بیکاری و اعتیاد رو به فعالیتهای بزهکارانه آورده اند .
اما تنها وجود چنین افرادی ناامنی شهری را سبب نشده است، ضعف کنترل انتظامی شهر که بخشی از آن به ماهیت کار انتظامی در چنین شهرهایی مربوط می شود و بخشی نیز نیز بر اثر طراحی نامناسب محیط شهری و ایجاد فضاهای جرم ساز و جرم خیز است نیز دخیل بوده اند.
از سویی حاشیه نشینی، بیکاری و عدم برنامه ریزی دقیق فرهنگی در سوق دادن افراد به سوی بزهکاری دخیل بوده اند.از این رو برای رفع مشکل موجود نیز باید ضمن شناسایی عوامل و زمینه های شکل گیری جرم و ناامنی در سطح شهر، فراوانی آن در خیابان ها و محلات مختلف بررسی شده سپس اقدامات لازم در ابعاد مختلف انتظامی، اجتماعی و فرهنگی صورت پذیرد. در این راستا نیروی محترم انتظامی که تامین امنیت عمومي شامل جان و مال و حيثيت مردم مهم ترین وظیفه آن است.مکانهای جرم خیز سطح شهر را شناسایی کرده و اقدامات مراقبتی خود را شدت بخشد همچنین در صورت نیاز به افزایش و تجدید نظر در مکان پایگاهها و مسیر کشتهای انتظامی همت گمارد. همچنین رویکرد خود را بیش از پیش به سوی پلیس جامعه محور تغییر داده و از شهروندان در راستای حفظ امنیت شهر کمک بگیرد.
شهرداری و سازمانهای عمرانی شهر نیز با توجه به وظایف خود با استفاده از استراتژی پیش گیری از جرم با استفاده از طراحی محیطی(CPTED) پتانسیل جرم خیزی را در بسیاری از موارد کاهش دهند. این امر به خصوص در برخی محلات بدنام شهر که جرم خیزی و مجرم پروری آنان در استان و حتی در سطح ملی نیز شهره است ضرورت بیشتری پیدا می کند.سازمانهای فرهنگی نیز می توانند درجهت فرهنگ سازی برای تغییر ارزشهای گروههای در معرض انحراف و همچنین تشویق مردم برای همکاری با پلیس گام بردارند.
بدیهی است موارد برشمرده می تواند در كوتاه مدت راهگشا باشد اما امنیت پايدار شهري برآيند و حاصل جمع پايداري در همة شاخص هاي محيطي، اقتصادي ، اجتماعي و انتظامی است. به بیانی دیگر امنیت پایدار مولود توسعه پایدار است هر چند که ارتباط این دو مقوله آنقدر تنگاتنگ است که عکس آن نیز صادق است و از این نگاه نا امنی شهری به عنوان مانعی در جهت توسعه است. از این رو شاید تدوین طرح جامع امنیتی شهری برای افزایش امنیت شهر و تداوم توسعه آن ضروی به نظر برسد.

مهدي ميرزاده كوهشاهي
دانشجوي دكتراي جغرافياي سياسي و پژوهشگر در زمينه توسعه و امنيت