دريانيوز : آمارها مي‌گويند فقط هزينه آزمايش‌هاي لازم براي تشخيص بيماري‌هاي قلبي در بيماراني كه به دليل درد قفسه سينه‌ به اورژانس‌هاي بيمارستان‌هاي آمريكا مراجعه مي‌كنند، سالانه در حدود 10 ميليارد دلار است، يعني بالغ بر 9300 ميليارد تومان. بي‌جهت نيست كه بيماري‌هاي قلبي عروقي به بزرگ‌ترين معضل سلامت در دنيا تبديل شده است.
اما همه‌چيز هم هزينه نيست. براي بسياري به ويژه آنها كه دچار درد قفسه سينة شديد شده‌اند و احساس ترس از وجود حمله قلبي را تجربه كرده‌اند، مهمتر از هزينه انجام بررسي‌ها، مدت زمان آن است.
 وقتي فرد مشكوك به حمله قلبي به اورژانس برده مي‌شود، فوراً از وي نوار قلب مي‌گيرند و نمونه خون وي را هم به آزمايشگاه مي‌فرستند. مشكل اينجاست كه در صورت طبيعي بودن نوار قلبي اول، پزشك بلافاصله بيمار را مرخص نمي‌كند، بلكه او را جهت انجام نوار قلب مجدد و آزمايش خون نگه مي‌‌دارد و شايد انجام بررسي‌هاي ديگر را هم توصيه كند.
 اگر پس از گذشت 24 ساعت مشكلي در نوار قلب، آزمايش خون و ساير بررسي‌ها ديده نشود، آن موقع پزشك تصميم به ترخيص بيمار مي‌گيرد. در همه اين مدت به بيماري فكر كنيد كه نگران و مضطرب منتظر نتيجه بررسي‌هايش نشسته و ممكن است تا قطعي شدن جواب بارها اميدوار و نااميد شود.
 اين مسئله باعث شده است تا دانشمندان به فكر ابداع روش‌هاي جديدتري به منظور كوتاه كردن زمان انتظار بيمار بيفتند.
چندي پيش پژوهشگران آمريكايي يك نوع دستگاه سي‌تي‌اسكن تقويت شده را ابداع كردند كه قادر است در يك فاصلة زماني كوتاه‌تر تصويري خوب از وضعيت سرخرگ‌هاي تغذيه قلب به پزشكان بدهد.
با استفاده از روش جديد مي‌توان تنها در طي چند ساعت احتمال وجود تنگي شديد يا عدم وجود هر گونه تنگي در سرخرگ‌هاي قلبي را نشان داد و تكليف بيمار را از نظر لزوم به بستري در بيمارستان به منظور انجام بررسي‌هاي بيشتر و يا ترخيص از اورژانس مشخص كرد. به اين بهانه مي‌شود روش‌هاي تشخيصي بيماري‌هاي قلبي را يك بار مرور كرد.
اميدواريم پاي شما هيچ‌وقت به اورژانس نرسد، اما اگر مثلاً خداي نكرده براي درد قلبي يكي از بستگان به اورژانس قلب رفتيد، اين اطلاعات به دردتان خواهد خورد.
سازمان جهاني بهداشت تخمين زده که چيزي در حدود 6/12 درصد از كل مرگ‌هاي جهان در سال 2002 به دليل حمله قلبي بوده‌اند. در كشور آمريكا ساليانه يك ميليون و دويست هزار نفر دچار حمله قلبي مي‌شوند و 40 درصد از آنها به دليل حمله جان خود را از دست مي‌دهند يعني چيزي در حدود يك مورد مرگ در هر 65 ثانيه.
بگذاريد از اول شروع كنيم. سكته قلبي زماني روي مي‌دهد كه جريان خون يكي از سرخرگ‌هاي تغذيه كننده قلب قطع شود. اين موضوع موجب كاهش خون‌رساني به قلب شده و آن قسمت از قلب را از دريافت اكسيژن محروم مي‌كند.
 نتيجه طبيعي چنين حالتي، آسيب ديدن و مرگ بافت قلبي است كه يك اورژانس پزشكي بوده و شايع‌ترين علت مرگ در مردان و زنان سراسر جهان را تشكيل مي‌دهد. قطع يا كاهش خون‌رساني قلب به دليل تنگي سرخرگ‌ها يك مسئله ناگهاني نيست بلكه به مرور و در طي يك سال‌ها روي مي‌دهد و عوامل مستعد‌كننده‌اي در ايجاد آن نقش دارند.
 سن بالا، مصرف سيگار، استفاده از برخي داروهاي مخدر، چاقي و افزايش چربي خون، ديابت و افزايش فشار خون از جمله عواملي هستند كه به مرور موجب تنگ شدن عروق تغذيه كننده قلب شده و فرد را در معرض ابتلا حمله قلبي قرار مي‌دهند.
 با تنگ شدن عروق قلب و كاهش خون‌رساني فرد مبتلا دچار علائم حمله قلبي مي‌شود كه درد قفسه سينه شايع‌ترين آنها است. البته بررسي‌ها نشان داده‌اند كه در يك سوم موارد، سكته قلبي به صورت خاموش و بدون وجود درد قفسه سينه بوده است.
درد قفسه سينه در بسياري از موارد ممكن است به يك مشكل غير قلبي مربوط باشد. درد قفسه سينه که عنوان شايع‌ترين علامت نشان دهنده حمله قلبي را در اختيار دارد ممكن است به بازوي چپ، بازوي راست، پشت، گردن، فك پايين يا بالاي شكم تير بكشد. البته برخي از متخصصين مواردي را گزارش کرده‌اند که در آن افراد مبتلا به حمله قلبي درد را تنها به صورت يك دندان درد تجربه كرده بودند.
غير از درد، شخص مبتلا ممكن است علائم ديگري همچون تنگي نفس، تهوع، استفراغ، طپش قلب و يا تعريق شديد را هم تجربه كند. البته در برخي از موارد اين علائم مي‌توانند بدون وجود درد قفسه وجود داشته باشند.
 به هرحال، علائم حمله قلبي به خصوص درد قفسه سينه علائم نگران كننده‌اي هستند. خيلي از مردم بيشتر از آن كه از سرطان يا عفونت بترسند، از درد قفسه سينه وحشت دارند. اين مسئله اگر فقط يك خوبي داشته باشد آن است كه موجب مراجعه سريع فرد درگير به اورژانس مي‌شود. پرسنل اورژانس هم كه از اين موارد زياد ديده‌اند و متوجه اهميت آن هستند، بلافاصله وي را تحت بررسي‌هاي تشخيصي و در صورت لزوم، درماني قرار خواهند داد.

بررسي‌هاي تشخيصي اورژانس

نوار قلب:
يك نوار قلب ساده قادر است تا همچون آينه‌اي وضعيت قلب شما را به پزشك نشان دهد. هدف از انجام نوار قلب، بررسي و تشخيص مشكلات قلبي در بيمار است. البته استفاده از نوار قلب محدوديت‌هايي هم دارد مثلاً يك اشكال آن اين است كه وضعيت قلب بيمار را فقط در همان لحظه گرفتن نوار نشان مي‌دهد.
 با توجه به احتمال ناپايدار بودن علائم قلبي و وضعيت عروق قلب، ممكن است يك نوار قلب ساده نتواند به طور دقيق تصوير كاملي از وضعيت متغير قلب را نشان دهد. به همين دليل در بسياري از موارد و در افراد مشكوك مجدداً پس از مدتي نوار قلب را تكرار مي‌كنند و يا از طريق يك مونيتور (كه بالاي تخت بيمار قرار داده مي‌شود) وضعيت قلب را به طور دائم پيگيري مي‌كنند.

آزمايش خون:
 شايد در اورژانس‌ها ديده باشيد كه معمولاً پرسنل غير از انجام نوار قلب يك نمونه خون هم از بيمار مي‌گيرند و ممكن است از خود بپرسيد كه آنها دنبال چه مي‌گردند؟ واقعيت اين است كه آسيب سلول‌هاي قلب موجب مي‌شود تا يك سري پروتئين و آنزيم از داخل اين سلول‌ها به درون جريان خون بريزند. برخي از اين مواد براي قلب اختصاصي هستند و پزشكان در آزمايش خون به دنبال آنها مي‌گردند.
اهميت انجام آزمايش بيوشيميايي خون از آن جهت است كه بر طبق دستورالعمل‌ سازمان جهاني بهداشت، ترکيب سه گانه ابتلا به درد قفسه سينه از نوع قلبي همراه با تغييرات در نوار قلب و آنزيم‌هاي قلبي موجود در خون نشاندهنده وجود سكته قلبي هستند.
 اين مسئله اهميت انجام آزمايش خون را نشان مي‌دهد اما مشكل اينجاست كه بالا رفتن سطح اين آنزيم‌ها و پروتئين‌ها در خون مدت زماني طول مي‌كشد. به همين دليل است كه بررسي‌هاي خوني در طي يك دورة 24 ساعته انجام مي‌شوند، زيرا سطوح آنزيم‌ها و پروتئين‌هاي خون بلافاصله پس از حمله قلبي بالا نمي‌روند.

 روش‌هاي غير اورژانس
 بعد از اين كه اوضاع بيمار قلبي روبه‌راه شد، روش‌هايي براي تشخيص ميزان گرفتگي عروق كرونر وجود دارد.

 آنژيوگرافي:
در آنژيوگرافي كه هم جنبة تشخيصي و هم درماني دارد، متخصص قلب از طريق سرخرگ ران سيمي طولاني را وارد بدن كرده و آن را به سمت سرخرگ‌هاي قلبي مي‌فرستد و سپس از طريق آن يك ماده رنگي را در آن ناحيه تزريق و از بيمار فيلم‌ها و عكس‌هاي متعددي براي بررسي وضعيت سرخرگ‌هاي قلبي مي‌گيرد.
 با استفاده از اين روش مي‌توان سرخرگ‌هاي مسدود شده و يا تنگ را نشان داد و حتي مي‌توان در صورت لزوم به كمك يك بالون عمل آنژيوپلاستي را انجام داد. در آنژيوپلاستي با استفاده از بالون‌هاي ريزي كه از طريق عروق خوني به داخل سرخرگ‌هاي قلب فرستاده شده‌اند (در طي آنژيوگرافي) اقدام به گشاد كردن ناحية تنگ مي‌كنند كه به آن گشاد كردن شريان توسط بالون هم گفته مي‌شود.

اسكن هسته‌اي:
اين روش هم كمك زيادي به شناسايي مشكلات جريان خون در قلب كرده است. در اين روش يك مادة راديواكتيو نشان‌دار مثل تكنسيوم 99 و يا تاليوم 201 را به داخل جريان خون تزريق کرده و سپس با استفاده از دوربين‌هاي خاص جريان ماده راديواكتيو در عروق خوني را پيگيري مي‌كنند.
 اين مواد راديواكتيو در قسمت‌هايي از عروق قلبي كه دچار تنگي بوده و كاهش جريان خون دارند به مقدار كمتري جريان پيدا مي‌كنند و در اسكن شبيه به لكه‌هاي تيره به نظر مي‌رسند.

اكوكارديوگرافي:
 اكوكارديوگرافي از امواج صداهاي قلب براي تصويربرداري استفاده مي‌كند. امواج صداهاي قلبي از طريق يك وسيله‌اي كه بر روي قفسه سينه قرار داده شده به سمت خارج از قلب هدايت و سپس به منظور تهيه تصاوير ويدئويي قلب پردازش مي‌شوند. اكوكارديوگرافي كمك زيادي به شناسايي خرابي يك ناحيه از قلب توسط سكته قلبي و يا اشكال در عملكرد تلمبه‌اي قلب مي‌‌كند.

ارباب روش‌ها: سي‌تي آنژيوگرافي تقويت شده
در جديدترين روشي كه به منظور كمك به تشخيص هر چه سريع‌تر احتمال مشكل عروق قلبي در حين حملة حاد ابداع شده، بيمار بايستي ابتدا وارد دستگاه سي‌تي آنژيوگرافي شود. سي‌تي‌آنژيوگرافي نوعي ابزار تشخيصي است كه پايه و اساس آن همان سي‌تي‌ اسكن‌هاي قديمي هستند ولي در آنها تغييراتي اعمال شده تا بتوانند با دقت و ريزبيني بسيار بالاتر قادر به ديدن وقايع درون مجاري سرخرگ‌ها باشند.
پس از ورود بيمار به داخل دستگاه، پزشكان يك ماده رنگي را به وي تزريق مي‌كنند كه در سراسر بدن پخش شده و از آن براي بررسي وضعيت ديواره سرخرگ‌هاي قلبي استفاده مي شود. در مرحله، بعد به كمك ماشين‌هاي جديدتري به نام سي‌تي‌اسكنرهاي 64 اسلايسي و در طي تنها 30 دقيقه و با بررسي‌ تصاوير 3 بعدي بدست آمده ميزان تنگي سرخرگ‌ها مشخص مي‌شود.
نتايج تحقيقات انجام شده بر روي 200 بيمار در مؤسسه بيمونت آمريكا نشان داد كه اين قسمت غير تهاجمي قادر است در سه چهارم بيماران وجود بيماري قلبي را اثبات و يا آن را رد كرده و در طي مدت زمان کوتاه‌تري به پزشكان در تصميم‌گيري در مورد اينكه واقعاً چه كسي نياز به درمان و بستري شدن دارد كمك كنند.
 از همه مهمتر آنكه اين روش توانست 11 ساعت زودتر از زماني كه انجام ساير بررسي قلبي لازم دارند وضعيت بيمار را به پزشك نشان دهد. در واقع اين دستگاه قادر است در يك فاصله زماني بسيار كوتاه‌تر يك تصوير خوب از سرخرگ‌هاي تغذيه كننده قلبي بدهد و تكليف بيمار را از نظر درگير بودن رگ‌هايش و نيز لزوم بستري در بيمارستان يا ترخيص مشخص كند.
دكتر ادوهافمن از بيمارستان جنرال ماساچوست معتقد است در صورتي كه بررسي سرخرگ‌هاي تغذيه كننده قلبي با استفاده از روش‌هاي جديد نشان دهنده پاك بودن آنها از وجود هر گونه تنگي باشد، مي‌توان با خيال راحت به بيمار اطمينان داد كه شانس ابتلايش به مشكل قلبي در طي 5 سال آينده بسيار كم خواهد بود و پزشك در صورت مواجهه مجدد با چنين شخصي متوجه مي‌شود كه مشكل وي به احتمال زياد قلبي نيست.
البته اين روش جديد در حال حاضر خالي از عيب نيست. اگرچه اين روش مي‌تواند با قاطعيت و با نشان دادن سرخرگ‌هاي خيلي تميز يا خيلي مسدود تكليف بيمار را مشخص كند، اما در صورت وجود يك انسداد متوسط و بي‌علامت نمي‌توان تنها با استفاده از يك سي‌تي‌ آنژيو به بيمار گفت كه آيا نياز به درمان فوري دارد يا نه.
 علاوه بر اين، ماده حاجب به كارگرفته شده در اين روش را نمي‌توان به مبتلايان به برخي بيماري‌هاي كليه تجويز كرد. مشكل ديگر اين است كه كاربرد اين روش هنوز به خوبي در ميان پزشكان جا نيفتاده است.
 به همين دليل بيشتر متخصصين به مردم توصيه کرده‌اند که تا هنگام انجام بررسي‌هاي بيشتر، افراد مراجعه كننده به اورژانس همچنان توسط روش‌هاي تشخيصي سنتي نظير نوار قلب و آزمايش خون به دقت بررسي شوند تا از بروز هر گونه مشكلي جلوگيري شده باشد.