دریانیوز: پس از گذشت بیش از یک سال از همه گیری، بسیاری از مردم خسته از زندگی با محدودیت های کرونایی چشم امید به ورود واکسن داشتند تا معجزه ای رخ دهد و به روال عادی گذشته برگردند؛ حال اگر واکسن آن معجزه‌ای نباشد که همه در انتظارش هستند آن وقت چه؟ درست است که واکسیناسیون گسترده می‌تواند نقشی کلیدی در کنترل بیماری داشته باشد اما به نظر می‌رسد تا خط پایان راه زیادی باقی است و استفاده از روش‌های بهداشت عمومی مانند فاصله‌گذاری اجتماعی باید همچنان مد نظر باشد. پس از کشف و تزریق واکسن کرونا در اغلب کشورهای جهان، مردم امیدوارند که سال ۲۰۲۱ به عنوان سال پایان کرونا در تاریخ جهان ثبت شود، اما آیا واکسن راهکار قطعی برای پایان دادن به پاندمی است؟ احتمال یک مبارزه طولانی با همه گیری کرونا در پیش است درست است که واکسن کرونا فصل جدیدی در مسیر مقابله با کووید 19 گشوده و به امید میلیون‌ها انسان برای بازگشت به روزهای بدون ماسک و نزدیک شدن به همنوعان تبدیل شده، اما کارشناسان سازمان بهداشت پان آمریکن گفته اند باید با صبر و واقع بینی، به دور از خوش بینی های غیرواقعی، بپذیریم که ویروس کرونا با این روند، برای مدتها در میان ما باقی خواهد ماند. محققان بخش درمان و بیماری بر این باورند که پاندمی‌ها و اپیدمی‌ها رویدادهایی اجتماعی هستند که پایان آن‌ها به دو روش کشف دارو و پایان اجتماعی امکان‌پذیر است. اگرچه کشف یک دارو یا واکسن مهم‌ترین نقش را در به حداقل رسیدن یا پایان یافتن شیوع یک بیماری بر عهده دارد ولی با این حال مشارکت اجتماعی نیز در مهار شیوع یک ویروس همه‌گیر سهیم است. در واقع وجود این دو مؤلفه در کنار یکدیگر می‌تواند به پایان شیوع بیماری منجر شود و هر یک به تنهایی خیلی مؤثر واقع نخواهد شد.به نظر می‌رسد که جهان باید آماده یک دوره طولانی مبارزه با همه گیری کرونا باشد. در این مبارزه یک واکسن موثر، ایمن و در دسترس تنها یک جزو از لوازم نبرد با همه گیری است. واضح است که این وظیفه دولت‌ها است که با برنامه‌ریزی بلندمدت شهروندان را از مخاطرات اقتصادی، اجتماعی و جانی این همه‌گیری محافظت کنند. بسیاری از مردم به خصوص اقشار آسیب‌پذیر و کم‌ درآمد تا همین حالا به شدت از همه گیری کرونا آسیب‌دیده و بسیاری هم جان خود را از دست داده‌اند.

* راه طولانی تا واکسیناسیون همگانی

با وجود پیش‌بینی‌های خوشبینانه در کشورهای توسعه یافته و ثروتمند در مورد رسیدن سریع به سطح قابل قبول واکسیناسیون همگانی، برخی تخمین‌ها به ما می‌گویند که ما در بهترین حالت حداقل سه سال تا واکسیناسیون گسترده جهانی فاصله داریم. البته این پیش‌بینی موانع احتمالی برای دسترسی به واکسن از جمله قیمت واکسن در کشورهای در حال توسعه و فقیر یا موانع سیاسی را در نظر نمی‌گیرد و هنوز مشخص نیست آیا در نهایت همه مردم توان دسترسی به واکسن را خواهند داشت یا نه. اگر تعداد زیادی از مردم واکسن دریافت نکنند چرخه بیماری و مرگ و میر ناشی از آن افت چشمگیری نمی‌کند.

* جهش ویروس

همه ویروس‌ها در طول زمان جهش‌هایی دارند اما وقوع جهشی در ویروس کرونا که واکسن‌های فعلی را کم اثر یا حتی بی‌اثر کند خطری بالقوه است که در صورت وقوع باید واکسن‌های جدیدی از ابتدا مورد بررسی و آزمایش قرار گیرند. این به معنای طولانی شدن مبارزه با همه‌گیری است. هم‌اکنون نیز جهش‌هایی که در ویروس کرونا به طور خاص در بریتانیا و آفریقای جنوبی شناسایی شده، پرسش‌ها و چالش‌های تازه‌ای را پیش روی مبارزه با این همه‌گیری قرار داده است.

*امکان شیوع مجدد پاندمی پس از پایان آن وجود دارد

تاریخ نشان می‌دهد که پایان پاندمی‌ها یا تعیین تاریخ دقیق پایان آن‌ها امری غیر ممکن است.آنفلوآنزای اسپانیایی که در سال ۱۹۱۸ ظهور پیدا کرد، مرگ‌آورترین پاندمی طول تاریخ به شمار می‌رود. این بیماری کشنده بیش از ۵۰۰ میلیون نفر از مردم جهان را آلوده کرد و جان حدود ۵۰ میلیون نفر را گرفت. درست مانند دوران کرونا، مردم در این دوران با محدودیت‌های اجتماعی زیادی مواجه شدند و همگی موظف به استفاده از ماسک در فضاهای خارج از منزل بودند. اگرچه گسترش آنفلوآنزای اسپانیایی به طور قابل چشمگیری کاهش یافت، اما هیچ گاه تاریخ مشخصی برای پایان قطعی آن در نظر گرفته نشد.در سال ۱۹۲۰، یک بار دیگر گزارشات حاکی از شیوع دوباره بیماری در میان مردم بود به طوری که طی تنها ۶ روز تعداد پنج هزار نفر در شیکاگو، بزرگترین شهر ایالت ایلینوی آمریکا، به آنفلوآنزای اسپانیایی مبتلا شدند. چند ماه بعد، محدودیت‌هایی بسیار سختگیرانه بر مردم نیویورک اعمال شد به این امید که این بیماری برای همیشه از میان برود. همزمان با وضع قوانین جدید در آمریکا، مقامات پاریسی از ابتلای ۶۰ نفر به آنفلوآنزای اسپانیایی خبر دادند و آن‌ها نیز مقررات جدیدی برای پایان دادن به شیوع این بیماری وضع کردند. در سال ۱۹۲۵ و درست زمانی که مردم در حال برگزاری جشن‌های مختلف به مناسبت پایان قطعی شیوع بیماری آنفلوآنزای اسپانیایی بودند، یک بار دیگر خبر مرگ ۲۰۱ نفر از مردم شیکاگو بر اثر ابتلا به این بیماری در سراسر جهان منتشر شد.البته با اطمینان می‌توان گفت که شرایط دوران کرونا با واکسن آنفلوآنزای اسپانیایی بسیار متفاوت است و از آن‌جا که تا کنون چند نمونه واکسن قطعی برای این بیماری جدید کشف شده، امید است که کووید -۱۹ برای همیشه از زندگی بشر امروزی رخت بربندد.

فاطمه هوشنگی/دریا