دریانیوز: ایران با تهدیدی اساسی و قابل توجه در بحث کمبود منابع آب رو به رو است و باید با این مساله به طور جدی برخورد شود.
اما با وجود اینکه کم آبی در ایران وارد مرحله بسیار جدی و حساسی شده و این موضوع مورد توجه و بحث کارشناسی برخی رسانه های خارجی است ظاهرا در داخل کشور چندان حساسیتی نسبت به آن نه در میان مسوولان و نه در میان مردم دیده نمی شود و به خصوص جایی در میان برنامه های نامزدهای ریلست جمهوری هم ندارد. همسو با دستورکار نشست آب و هوایی سال 1992 در ریودو ژانیروی برزیل، از کشورهای مختلف جهان خواسته شده تا فقط از 40 درصد از منابع آب تجدیدپذیرِ خود استفاد کنند. این در حالی است که ایران سال هاست از بیش از 100 درصد از منابع آب تجدیدپذیرِ خود بهره می برد.

امری که به نوعی از وخیم شدنِ تدریجی بحران آب در ایران حکایت دارد. خشک ترین تابستانِ ایران در 50 سال اخیر را در پیش داریم اما آیا نامزد های ریاست جمهوری چاره ای برای آن اندیشیده اند و راه حلی را در دستور کار و برنامه های خود قرار داده اند؟آیا شاهد اتخاذ سیاست های روشن و قاطع از سوی مسئولین و رئیس جمهور آینده جهت مقابله با بحران آب در کشور و به حداقل رساندن خسارات در این زمینه خواهیم بود ؟ایران در شرایط کنونی با یکی از بدترین خشکسالی های این کشور در نیم قرن اخیر رو به رو است.

مساله‌ای که با توجه به تغییرات آب و هوایی و متعاقبا کاهش قابل توجه میزان بارندگی ها نسبت به سال های گذشته، بیش از پیش تشدید می شود. اگرچه تاکنون بحث ها و نگرانی های زیادی در مورد کمبود آب در ایران(مخصوصا از سوی مسوولین امر) مطرح شده، با این همه، علت اصلی این بحران به طور اصولی مورد توجه قرار نگرفته است. عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران نیز در تاریخ 17 ماه مِی هشدار داد که «ایران با تهدیدی اساسی و قابل توجه در بحث کمبود منابع آب رو به رو است و باید با این مساله به طور جدی برخورد کند».

وی با این اظهار نظر خود که جنگ آب(نزاع در مورد منابع آبی) به سرعت از یک استان به استان دیگر گسترش می‌یابد و روستاها را نیز درگیر می کند، تا حد زیادی افکار عمومی در ایران را شوکه کرد. سازمان هواشناسی ایران» تخمین زده که بارش باران در استان سیستان و بلوچستان، تا 82 درصد پایین تر از میانگینِ طولانی مدت بارش ها در این استان بوده است. این در حالی است که در استان هرمزگان نیز شاهد کاهش 86 درصدی میزان ریزش های جوی، از میانگین کل بارش های این منطقه بوده ایم. ایران در سال های اخیر اقدام به ایجاد سَد در اقصی نقط این کشور کرده است که در این چهارچوب، برخی از ناظران و کارشناسان بر این باورند که این سدها جدای از تاثیرات مخرب زیست محیطی که می توانند برای منابع آب تجدید پذیر این کشور داشته باشند، برخی از آن ها از نظر سازه ای نیز با مشکلات و نواقصی رو به رو هستند. ظرفیت منابعِ آب سدهای ایران از سال گذشته تاکنون، 10 میلیارد متر مکعب کاهش یافته و اکنون در رقمِ 29.5 میلیارد مترمکعب ایستاده است.

استخراجِ افسارگسیخته آب از سد های ایران در دهه های گذشته سبب شده تا حدودا 130 میلیارد متر مکعب از ذخایر آبی ایران از بین برود و در شرایط کنونی نیز، تراز آبِ سفره های آب زیرزمینی در ایران، منفی است. این مساله، علاوه بر اعمال فشارهای گسترده بر دولت جهت تامین آب آشامیدنیِ بسیاری از مناطق شهری و روستایی(مخصوصا مناطق دورافتاده)، خودکفایی کشاورزانِ ایرانی را نیز تا حد زیادی با چالش رو به رو کرده است.بخش کشاورزی ایران حدودا 92 درصد از منابع آب تجدید پذیر این کشور را مصرف می کند که این میزان بسیاری بالاتر از میانگین جهانی 70 درصد است. روند کم آبی جاری در ایران، موجب خواهد شد تا بسیاری از کشاورزان، وارد نوعی رقابت و منازعه در بحث منابع آبی محدودِ این کشور شوند و حتی به حفرِ چاه های غیرقانونی روی آورند.

امری که عملا چالش و بحران آب در ایران را وخیم تر خواهد کرد. پیش بینی می شود که کشاورزان در ایران سالانه 4.7 میلیارد متر مکعب آب را به صورت غیرقانونی با حفر چاه و همچنین استفاده از پمپ های غیرقانونی، برداشت می کنند. امری که با دستورکار دولت ایران جهت کاهش برداشت آب از سفره های آب زیرزمینی تا رقم 11 میلیارد مترمکعب(به صورت سالانه) در تضاد است و برای آن چالش هایی اساسی را ایجاد می کند و تا کنون راه حلی برای این چالش از سوی مسئولین ارائه نشده است . در نتیجه به نظر نمی رسد که بحران آب یک اولویت بالا و قابل توجه برای ایران باشد(به طور خاص برای نخبگان سیاسی). حتی در جریان کارزارهای انتخاباتی سال جاری در ایران، چندان مشاهده نمی شود که هیچکدام از کاندیداها، دغدغه‌هایی جدی در مورد آب و محیط زیست داشته باشند چرا که تا کنون هیچ کدام در این خصوص سخنی به میان نیاورده و کوچک ترین اشاره ای  به آن نکرده است. امری که برای کشوری نظیر ایران تا حد زیادی نگران کننده به نظر می رسد.

الناز مطهری نژاد/ دریا