دریانیوز: اعتیاد به مواد مخدر یکى از مهمترین مشکلات اجتماعی، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود اجتماعى در زمینه‌‏هاى مختلف مى‌گـــــردد. اعتیاد به عنوان یک آسیب اجتماعی، هیچ گاه بطور کامل ریشه‌کن نخواهد شد، اما با تدبیر و تلاش حداقل می‏توان آنرا به کنترل درآورد.معضل اعتیاد به مواد مخدر، بلای خانمان سوزی است که جوامع بشری را در چنگال مرگ آور خویش گرفتار ساخته است.

این اختاپوس هراس آور، قدرت اندیشه، نوآوری، پشتکار، کوشش و سازندگی را در انسان ها به ویژه نسل جوان جامعه از بین می برد و بنیان خانوادگی و اعتقاد دینی آنان را به نابودی می کشاند.امروزه کم تر کشوری را در جهان می توان یافت که پدیده مواد مخدر و اعتیاد، مهم ترین دغدغه یا یکی از مهم ترین مشکلات اجتماعی اش نباشد. هر ساله، مبالغ هنگفتی برای مبارزه با معضل اعتیاد و مواد مخدر هزینه می شود، ولی هم چنان رقم باندهای قاچاق مواد مخدر و شمار معتادان رو به افزایش است.26 ژوئن برابر با 5 تیر روز جهانی مبارزه با مواد مخدر است. کنفرانس بین‌المللی مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد مخدر از تاریخ 17 تا 26 ژوئن 1987 در شهر وین به منظور ابراز عزم سیاسی ملت‌ها در امر مبارزه با پدیده خانمان‌سوز و شوم مواد مخدر تشکیل شد و در آن سندی با عنوان C.M.O به تصویب کشورهای شرکت‌کننده رسید.

روز جهانی مبارزه با موادمخدر می‌تواند در گسترش آگاهی عمومی و ترغیب کشورهای عضو سازمان ملل متحد برای ارتقاء همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در عرصه‌های مختلف مقابله با تولید، عرضه و کاهش تقاضا و آسیب؛ اعم از پیشگیری، درمان و بازتوانی معتادان سهم بسزایی داشته باشد. امروز مسئله موادمخدر دیگر یک ناهنجاری اجتماعی و بهداشتی محدود یک جامعه یا منطقه نیست؛ بلکه از محدودیت‌های جغرافیایی فراتر رفته و ضمن پیوند با جرایم سازمان یافته، فساد و پولشویی تقریبا تمام مرزهای جهانی را درنوردیده است و نکته دردناک این است که جوانان که نیروی مولد و پشتوانه توسعه آینده جوامع به شمار می‌آیند، جزو اولین قربانیان این سوداگری مرگ و نیستی محسوب می‌شوند. منطقه آسیای غربی بنا بر علل مختلف داخلی و خارجی در معرض بیشتر خسارات انسانی و گسترده‌ترین عواقب مخرب ناشی از قاچاق و سوء مصرف مواد مخدر قرار دارند، از سوی دیگر بازارهای مطمئن با سودهای اغواکننده حاصل از قاچاق کشورهای مقصد باعث افزایش کشت و در نتیجه تسهیل دسترسی به موادمخدر کشور مبدأ و نیز کشورهای مسیر می‌باشد.

در چنین شرایطی کشورهای منطقه تلاش‌های خستگی‌ناپذیر و اقدامات بی‌وقفه‌ای را برای مهار این پدیده شوم در دست اجرا دارند و چنانچه این اقدامات اثربخش در منشا و کشورهای ترانزیت نمی‌بود، وضعیت جهان به لحاظ شیوع اعتیاد به موادمخدر بسیار وخیم تر می‌شد، برای نمونه جمهوری اسلامی ایران به‌واسطه همجواری با منشا عمده تولید -افغانستان- و به عنوان نزدیک‌ترین مسیر تا اروپا که بازار اصلی و مقصد نهایی قاچاقچیان است، با تقدیم بیش از ۳۸۰۰ شهید و ۱۲ هزار جانباز و تحمیل هزینه یک میلیارد دلاری در هر سال برای انسداد مرزها در شرق و غرب کشور که با هدف جلوگیری از قاچاق مواد به کشور و عبور آن به سایر کشورها انجام می‌شود، توانسته است بیش از ۱۲ هزار انواع موادمخدر را طی سه دهه کشف نماید.اما وقتی سخن از «مبارزه با مواد مخدر» است، منظور صرفاً «روش‌های مقابله‌ای» نیست، بلکه مهم‌تر از آن روش‌های پیشگیرانه نیز مطمح نظر است؛ چراکه مطمئناً با به‌کاربستن روش‌های پیشگیرانه می‌توان از گروه‌های کم‌سن‌وسال و آسیب‌پذیر در برابر هیولای تخریبگر اعتیاد مراقبت کرد و مانع از افتادن آنان در باتلاق وابستگی به مواد شد.

روش‌های پیشگیری پرشمارند؛ بااین‌حال، همان‌گونه که شعارهای سال‌های گذشته نشان می‌دهد، از میان آنها چند روش سودمندتر هستند.یکی از اولین روش‌ها، «حمایت عاطفی» از کودکان و نوجوانان است؛ چنین حمایتی آنان را در برابر بسیاری از آسیب‌های فردی، روانی و اجتماعی واکسینه می‌کند. عامل دوم، «آگاهی‌بخشی» عمومی است؛ این رسالت مهم را نیز هم نهادهای آموزشی باید انجام دهند و هم رسانه‌های جمعی. عامل پیشگیرانه سوم، مراقبت از فضاهای آسیب‌پذیر) به‌ویژه اماکن حاشیه‌ای است؛ این اقدام که از آن به‌عنوان «پیشگیری وضعی» نیز یاد می‌شود، مانع از آن می‌شود که ویروس ویرانگر اعتیاد، شهروندان جامعه را اعم از حاشیه‌نشین و غیرحاشیه‌نشین، در کام آلودگی خود ببلعد. نکته اینجاست که هرگز نباید در به‌کاربستن روش‌های پیشگیری نیز جانب عدالت را فروگذاشت. در واقع همسوبودن دو بال سلامت و عدالت، پرواز به سوی شکوفایی و پاکیزگی را میسر می‌کند. سرانجام این نکته را باید به یاد داشت که با «اراده جمعی» و به‌کاربستن دقیق روش‌های علمی هم در «مبارزه» و هم در «پیشگیری» و توأم‌کردن سلامت و عدالت، می‌توان امیدوار بود در سال‌های پیش‌رو دامن جامعه ما از آلودگی به ویروس اعتیاد تطهیر شود.

فاطمه هوشنگی/ دریا