دریانیوز: اعتیاد یک «بیماری اجتماعی» است که عوارض جسمی و روانی دارد و تا زمانی که به علل گرایش« بیمار» توجه نشود درمان جسمی و روانی فقط برای مدتی نتیجه بخش خواهد بود و فرد معتاد دوباره گرفتار « مواد اعتیادآور » می گردد .امروزه در جامعه اعتیاد و مصرف مواد مخدر در سنین پایین و نوجوان ها به اوج رسیده و خانواده های زیادی را درگیر مشکلات و آسیب های خود کرده است . جوانان امروزی با این خیال که می توانند از یک سری مشکلات رفتاری و خانوادگی در دوران بلوغ فرار کنند که شاید لحظه ایی کوتاه درگیر مسائل نباشند روی به اعتیاد و مصرف مواد مخدر می آورند .اگرچه پیشرفتهای تکنولوژی در قرن بیستم سبب تحولات دائمی و نیز پیشرفت همه جانبه ی معیارهای زندگی از جمله بهداشت عمومی گردیده و در بهبود زندگی مردم موثر واقع شده است، اما در عین حال عوارضی چون ترس از تامین آینده و تشویش و اضطراب را نیز با خود به ارمغان آورده است که در بسیاری از افراد منجر به پیدایش
کشمکش های روانی شده است.

این افراد مضطربانه و دائماً ازخود می پُرسند: آینده چه می شود؟این کشمکش‌ها، حتی بیش از محرومیت ها، سبب درهم ریختن مکانیسم های دفاعی افراد می‌شود و از این رو بیماری های روانی ناشی از کشمکش ها و اضطراب ها بیش از بیماریهای جسمی بشر را آزار می‌دهند. این میزان گرایش زیاد به انواع مواد افیونی در کل دنیا در بین تمامی اقشار جامعه و عوارض ناشی از آن که موجب تباهی میلیون ها مغز فعال و سرمایه های جامعه بشری می شود منجر شده است که 26 ژوئن مصادف با 5 تیرماه "روز جهانی مبارزه با مواد مخدر "نام گذاری شود چراکه مواد مخدر منشاء وقوع  بسیاری از جرائم  اجتماعی نظیرقتل، تجاوز و سرقت و… می باشد و وجود همچون کنش هایی در اجتماعات مختلف همان آغاز راه زوال و نابودی جوامع می باشد.

متأسفانه همانگونه که می دانیم اعتیاد به مواد مخدر یکی از عوامل اصلی شیوع بیماری های ایدز و هپاتیت می باشد .در این وانفسا آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که مواد مخدرآنچنان آرام  و بی صدا بر جسم و روان مصرف کننده تاثیر می گذارد که هیچ  معتادی آغاز اعتیاد خود را به یاد نمی آورد  .اعتیاد در طی گذر زمان چند پروسه را طی می کند تا فرد به طور کامل درگیر شود . در مرحله اول که گویا مرحله آشنایی محسوب می شود فرد تحت تاثیر تشویق دوستان ناباب قرار می گیرد یا از روی کنجکاوی و غرور خود شخص شروع می شود. در مرحله دوم فرد به مبارزه با میل خود می پردازد و یاد آوری لحظه پس از مصرف باعث می شود فرد خود را وادار به مصرف دوباره کند .در مرحله آخر که می توان گفت اعتیاد واقعی به درستی شکل گرفته و شخص در مرحله شک و تردید قرار می گیرد در این مرحله میزان تحمل باعث می شود که به مرور زمان مصرف فرد رو به افزایش حرکت کند تا نعشگی سابق پایدار بماند .ولی نباید فراموش کرد که افسردگی با اعتیاد درمان پذیر نیست. افسردگی روانی یکی از بیماریهای شایع امروزه است که بر روی خلق و خوی، رفتار و احساس فرد اثر می‌گذارد.

از عوارض افسردگی این است که فعالیت، اراده و اعتماد به نفس شخص کاهش می‌یابد و نشانه هایی همچون خستگی، بی‌میلی، بی‌علاقگی، کم‌خوابی و ناامیدی نیز بروز می‌کنند.در این موارد نشاط، علاقه و همکاری جمعی جای خود را به نگرانی، ناخشنودی و انزواجویی می‌دهد و بیمار با از دست دادن علایق شغلی و اجتماعی و گاه فردی ممکن است به طرف مواد مخدر و قرص های روانگردان نیز گرایش یابد تا شاید آرامش و آسایش بیشتری احساس کند.افرادی که برای گریز از تشویش و اضطراب و فشارهای روانی مواد مخدر و قرص های روانگردان را انتخاب می‌کنند کسانی هستند که از رو به رو شدن با واقعیات عاجزند و به علت احساس عدم کفایت، زندگی خود را از واقعیت جدا کرده و آن را بر پایه ی اوهام و رویا بنا می‌کنند. در این روند شاید به جرعت بتوان گفت یکی از کلیدی ترین نقش ها را والدین ایفا می کنند چراکه بسياري از والدين با اينكه اهميت پيشگيري از اعتياد را درك كرده اند،اما نمي دانند براي پيشگيري از اعتياد چه بايد كرد؟ اگر براي پيشگيري از اعتياد فرزندتان تاكنون كاري نكرده ايد، اگر روزي به دام اعتياد گرفتار شد، تعجب نكنيد.اين را هم بدانيد كه تامين مايحتاج زندگي براي پيشگيري از اعتياد فرزندان كافي نيست .اماجامعه شناسان و روان شناسان در خصوص نقش والدین در مسیر توصیه هایی دارند که به برخی از آنها اشاره می کنیم.

1- دوستان فرزندانتان را بشناسيد.حدود 60 درصد از معتادان كشور،از طريق دوستان معتاد شده اند. در اين شرايط اگر دوستان فرزندتان را نمي شناسيد ،از محل رفت و آمد او و افرادي كه با آن ها معاشرت مي كند خبر نداريد او در معرض خطر است.

2-در منزل قانون گذاري كنيد.خانواده هايي كه در منزل قانون مشخص و خوبي ندارند فرزندان هر جور كه بخواهندرفتار مي كنند.برخي نوجوانان در صورتي كه از قانونی در خانه پیروی نکنند ،بي نظمي و رفتارهاي ناپسند در آن ها ناخواسته افزايش مي يابد،به طور مثال، زمان حضور در منزل يكي از نكات بسيار اساسي است.فرزندي كه بي خبر خانواده و خودسر هر ساعت كه بخواهد به خانه مي آيد در خطر است.نحوه ارتباط با دوستان غير همجنس ،احترام به بزرگسالان و غيره به يك برنامه و قانون مشخص نياز دارد

3 - با فرزندتان (با توجه به سنش) بي پرده و صريح در مورد مواد مخدر و روانگردان ها صحبت كنيد.بسياري از خانواده ها از ترس پاره شدن پرده هاي ارتباطي والدين و فرزندان از طرح بحث اعتياد در محيط خانه مي ترسند.اگر شما اطلاعات صحيح را به فرزندانتان ندهيد ،آنها اطلاعات غلط را از دوستانشان خواهند آموخت

4- بافرزندان رابطه عميق دوستي ايجاد كنيد.ديده شده است نوجوانان در محيط خانواده از برخي بزرگسالان پذيرش مناسب تري دارند. نوجواني كه در محيط خانه با پدر ،مادر ،برادر بزرگ تر و ....پيوند برقرار كرده است،بيش از سايرين از خطر آسيب ها و اعتياد در امان است . البته اين تفاوت را بدانيم ما دوست فرزندانمان نيستيم ،اما با آنها صميمي هستيم ،آن ها به دوست نياز دارند و والدين نمي توانند جاي خالي دوستان هم سال را بطور كامل پر كنند.

5 - فرزندتان را به انجام دادن فعاليت هاي ورزشي ترغيب كنيد. ورزش نقش محافظ در فرزندانمان دارد.با تشويق فرزندانمان به فعاليتهاي سالم و سازنده ، از گرايش او به انواع آسيب ها جلوگيري كنيم.

6- اعتقادات مذهبي را در فرزندانمان تقويت كنيم . گرايش به مذهب نقش بسيار سازنده اي در جلوگيري از گرايش به آسيب هاي اجتماعي دارد.اين باورها هر چه دروني تر شود ميزان محافظت اونيز بالاتر مي رود.

در پایان باید به این نکته کلیشه ای نیز اشاره نمود که اعتیاد از آنچه که فکر می کنید به شما نزدیکتر است و به نوجوانان و جوانان نیز تأکید می کنیم که  فقط به خاطر سلامتی و آینده خودتان، در مواجهه با تعارف های دوستانه برای تشویق به استعمال دخانیات و مواد مخدر بی تعارف بگویید" نه".گفتن کلمه" نه" شاید باعث شود برخی از دوستان خود را از دست بدهید، اما هرگز پشیمان نخواهید شد .

بیتا هوشنگی/ دریا