دریانیوز:   چهار ماه از آغاز واکسیناسیون کرونا در ایران می گذرد. در این مدت بیش از پنج میلیون واکسن به کادر درمان و سالمندان بالای ۷۰ سال تزریق شده است. اما در روزهای اخیر شایعات زیادی درباره کمبود و یا حتی نبود واکسن کرونا در کشور شنیده شد که با شیوع دوباره  موج جدید این ویروس، نگرانی‌ها نسبت به قبل افزایش یافت. پس از واکسیناسیون دز اول برای گروه های هدف، کشور در روند واکسیناسیون با وفقه و کمبود واکسن یا حتی نبود آن رو به رو شد . ویروس کرونا از حدود دهه ۱۹۶۰ در دنیا کشف و شناخته شد. ویروسی که می تواند همه ارگان های بدن انسان از جمله دستگاه گوارشی را درگیر کند اما بیش از همه به دستگاه تنفسی آسیب می رساند. این ویروس به این علت که شبیه تاج است crown یا کرونا نامیده شده است. ویروس کرونا خانواده بزرگی است که تاکنون بیش از ۴۰ نوع آن در دنیا کشف و حدود هفت نوع آن به انسان منتقل شده است.

معروفترین آنها سارس و مرس است. سارس عامل اپیدمی جهانی بود که در سال ۲۰۰۲ از چین به دیگر کشورها گسترش یافت. اپیدمی که حدود ۸۰۰ نفر را به کام مرگ برد و گفته شد از خفاش به انسان منتقل شده است. گونه جدیدتر ویروس کرونا mers بود که در سال ۲۰۱۲ در عربستان و برخی کشورهای خاورمیانه دیده شد. گفته شد این ویروس از شتر به انسان منتقل شده است. ویروسی که جان حدود ۸۵۸  نفررا گرفت که اکثرا در خاورمیانه بودند. معروفترین گونه از خانواده ویروس کرونا در دسامبر ۲۰۱۹ در ووهان چین مشاهده شد. حدود سه ماه بعد سازمان بهداشت جهانی در فوریه ۲۰۲۰ پاندمی (همه گیری جهانی) ویروس جدید کرونا را در دنیا تایید کرد و نام بیماری آن را کووید-۱۹ گذاشت. بیماری کووید۱۹ تاکنون در جهان حدود ۱۷۹ میلیون نفر را مبتلا کرده و جان بیش از سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر را گرفته است. در ایران اولین موارد ابتلا به ویروس کرونا در ۲۹ بهمن سال ۱۳۹۸ در قم گزارش شد. دونفر مبتلا در قم که همان روز اعلام شناسایی، فوت کردند. معلوم شدکه این ویروس از مدتی قبل وارد کشور شده و چرخش داشته است. زیرا عوارض این بیماری معمولا چند روز بعد از درگیری ویروس نمایان می شود اما زمان دقیق ویروس کرونا به کشور اعلام نشد.

با گذشت حدود یکسال و نیم از درگیری دنیا با بیماری کووید-۱۹ هنوز این بیماری، درمان و داروی اختصاصی ندارد. گر چه برخی داروهای بیماری های دیگر از جمله داروی فاویپیراویر ( برای درمان آنفلوانزا) یا رمدسیور(داروی درمان ابولا) یا برخی داروهای کورتنی یا آنتی بیوتیک ها به روند درمان مبتلایان کمک می کند اما هیچکدام داروی اختصاصی درمان کرونا نیستند.تنها راهی که بشر تاکنون برای مهار پاندمی کرونا به دست آورده، دستیابی به واکسن است. اولین واکسن موثر بر کرونا را شرکت بیوان تک (آلمان) با همکاری شرکت فایزر (آمریکا) تولید کرد. واکسنی با تکنولوژی  RNA که امکان تولید انبوه پیدا کرد. سازمان بهداشت جهانی بر خلاف روال معمول تایید واکسن ها که یک دوره ۱۰ تا ۱۵ ساله دارد.

به این واکسن مجوز مصرف اضطراری داد. بعد از آن تاکنون چهار واکسن دیگر شامل واکسن مدرنا (ساخت آمریکا)، آکسفورد- آسترازنکا (تولید مشترک انگلیس و سوئد)، واکسن سینوفارم چین و واکسن جانسون اند جانسون (ساخت آمریکا) را تایید و به آنها مجوز مصرف اضطراری داد.البته هیچکدام از این واکسن ها مجوز قطعی و دائمی ندارد. تاکنون حدود ۱۷ واکسن کرونا حداقل از یک کشور مجوز مصرف اضطراری گرفته اند. در ایران مرجع تایید واکسن سازمان غذا و دارو در وزارت بهداشت است، این سازمان تاکنون به واکسن های اسپوتنیک وی ساخت روسیه، سینوفارم ساخت چین، کوواکسین ساخت شرکت باهارات هند،آسترازنکا ساخت کره جنوبی و آسترازنکا ساخت ایتالیا مجوز مصرف اضطراری داده و واکسیناسیون را با این واکسن ها شروع کرده است. اما همانطور که پیش تر نیز گفته شد در چند هفته ی اخیر کشور در روند واکسیناسیون با کندی و کمبود واکسن مواجه شد که علیرضا رئیسی، سخنگوی ستاد ملی کرونا علت کندی واکسیناسیون کرونا را در ایران خلف وعده فروشندگان واکسن و تاخیر آنها در ارسال واکسن های خریداری شده می داند.

به گفته او، تقاضای بالای واکسن در دنیا و اولویت کشورها برای واکسیناسیون مردم کشور خودشان دسترسی به واکسن را کند کرده است.علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی نیز دلیل وقفه و کندی در واکسیناسیون و نبود واکسن در هفته های گذشته را بدقولی روسیه و چین در تحویل واکسن اعلام کرده بود. او همچنین گفته بود صندوق کواکس هم به خاطر مشکلاتی که در دنیا وجود دارد دست ما را از سهمیه واکسنی که باید به ما می‌داد، خالی گذاشته است. هند هم به خاطر مشکلات خودش یا دلایل دیگری که ممکن است باشد، از تحویل واکسن به ما خودداری کرده است.  اما با وارد شدن محموله جدید واکسن، واکسیناسیون شتاب گرفت .انتظار می‌رود با توجه به روند افزایشی تعداد بیماران در  روزهای اخیر و بالارفتن آمار فوتی‌ها بخصوص در استان های جنوبی، ستاد ملی مبارزه با کرونا، با خارج از فضای سیاسی و انتخاباتی ، تدابیر لازم را برای سرعت بخشیدن به واکسیناسیون عمومی هموطنان بکار گیرد.

فاطمه هوشنگی/ دریا