دریانیوز: بازی‌های رایانه‌ای و آنلاین همواره مورد علاقه کودکان و نوجوانان است، فارغ از مزایا و معایبی که در پی دارد با شیوع ویروس کرونا و خانه‌نشینی دانش‌آموزان، خطر اعتیاد به این بازی‌ها و سایر معایب آن خانواده‌ها را تهدید می‌کند و این روزها به یک چالش و دغدغه جدی والدین تبدیل شده است.بازی‌های رایانه‌ای یکی از بهترین و لذت‌بخش‌ترین سرگرمی‌ها برای پر کردن اوقات فراغت کودکان و حتی گاهی اوقات بزرگسالان است. امروزه با گسترش فضای مجازی و اینترنت بازی‌های رایانه ای بیش از هر زمان دیگری توسعه یافته‌اند؛ رونق بازار بازی‌های آنلاین و افراط در انجام این بازی‌ها که اغلب در آن خشونت هم دیده می‌شود، باعث شده تا این بازی‌ها به قاتلان خاموش کاربران بدل شوند و صدمات جبران ناپذیر و حوادث تلخی را رقم بزنند و جان افراد زیادی که درگیر بازی‌های آنلاین هستند را به خطر بیندازند. انجام این بازی‌های رایانه ای و آنلاین این روزها جزء لاینفکی از زندگی کودکان و نوجوانان شده و در دنیای امروزی با گسترش تکنولوژی، هر روز شاهد عرضه یک محصول جدید از بازی‌های رایانه‌ای در بازار هستیم.

در شرایط کرونایی نیز این بازیها مورد توجه بیشتر کودکان و نوجوانان قرار گرفته به ویژه آنکه اکنون اغلب فرزندان یک خانواده دارای اتاق های جداگانه هستند و به دور از چشم والدین وارد بازیهای رایانه ای و به ویژه آنلاین می شوند که خطرات بیشتری نسبت به بازی های رایانه ای دارند.بر اساس آمارهای ارائه شده تنها ۵ درصد بازی‌های دیجیتالی که در ایران مورد استفاده هستند بومی بوده و جامعه ۲۳ میلیونی گیم بازان ایرانی که بیشتر آنان نیز در سنین شکل‌گیری شخصیتی هستند از مجرای این بازی‌ها تحت تأثیر شخصیت‌ها و فرهنگ پرخشونت آثار وارادتی قرار گرفته‌اند و این بازی‌ها در حال تسخیر ذهن کودکان، نوجوانان و جوانان کشورمان هستند. نسبت بازی‌های رایانه‌ای داخلی و خارجی دقیقاً مثل نسبت سینماست که تولیدات خارجی به صورت آسان‌تر و راحتری از طریق سایت‌ها و درگاه‌های اینترنتی به صورت رایگان در اختیار کودکان، نوجوانان و جوانان کشورمان قرار می‌گیرد. با نگاهی به بازی‌های موجود در بازار در می‌یابیم که اغلب این بازی‌ها وارداتی و محصول کشورهای دیگر است که تولیدکنندگان آن در ساخت هریک از این بازی‌ها اهدافی را دنبال می‌کنند، برخی از کارشناسان پلیس فتا معتقد هستند که برخی از بازی‌های رایانه‌ای اکنون سبک زندگی غرب را ترویج می‌دهد، همچنین بحث‌های ایران‌هراسی، تهدید ارزش‌های انقلابی و اسلام هراسی از مواردی مهمی است که بازی‌های رایانه‌ای غرب دنبال آن هستند. آن طور که به نظر می رسد کمبود بازی‌های رایانه‌ای ایرانی در این بازار، ناشی از عدم سیاست گذاری متولیان امر است.

جدیدترین نوع بازی‌های رایانه‌‏ای، بازی‏‌های آنلاین هستند که به بخش جدایی ناپذیری از زندگی کودکان و نوجوانان تبدیل شده‌اند.محتوای برخی از این بازی‌ها ممکن است برای کودکان مضر باشد و موجب شود به دلیل خشونت، هیجان زیاد، نمایش تصاویر و شخصیت های نامناسب تاثیرات روحی، روانی و تربیتی بدی بر روی آنها بگذارد. بازی‌های آنلاین به شدت اعتیادآور هستند و کاربر خود را از شرایط عادی زندگی دور می‌کند، این موضوع به خصوص در کودکان می‌تواند باعث افت تحصیلی، مشکلات رفتاری و آسیب‌های جسمی شود.بازی های رایانه‌ای این توانایی را دارا هستند که بتوانند بر رفتار، طرز تفکر، نحوه تصمیم گیری، قضاوت و نظام اعتقادی بازیگران یا Gamer ها تأثیر دلخواه خویش را بر جای گذارند. اعتیاد اینترنتی، ضعف بینایی و پیرچشمی، انحناء ستون فقرات، افت تحصیلی، منزوی شدن و گوشه‌گیر شدن، دور شدن از بازی‌ها و فعالیت‌های جمعی و اجتماعی، پرخاشگری و عدم قناعت به وضع موجود خانواده، ازجمله مواردی هست که می‌تواند گریبان گیر استفاده‌کنندگان این محصولات باشد. این مشکلات درون خانوادگی می‌توانند باگذشت زمان‌ بر روی زندگی اعضای خانواده و جامعه تأثیرات منفی برجای گذارد.نوجوانانی که همیشه با بازی‌های رایانه‌ای درگیرند، منزوی و در برقراری ارتباط اجتماعی پویا با دیگران ناتوان خواهند بود.

این روحیه انزواطلبی باعث می‌شود که نوجوان از گروه همسالان جداشده که این خود زمینه‌ساز ناهنجاری‌های دیگر است، همچنین کودکان و نوجوانانی که ساعات طولانی به صفحه نمایشگر چشم دوخته‌اند تا مراحل یک بازی رایانه‌ای را پیش ببرند می‌توانند مستعد انواع مشکلات جسمانی از قبیل درد مفاصل شوند. از دیگر خطرات این بازی ها، کلاهبرداری در قالب بازی‌های رایانه‌ای آنلاین است همان طور که پرونده های بسیاری در این زمینه در پلیس فتا تشکیل شده که برخی از کودکان و نوجوانان در بازی های رایانه ای و به ویژه آنلاین، حساب والدین و سایر نزدیکان خود را خالی کرده اند.راهکار‌های حضور امن فرزندان در فضای مجازی سرهنگ علی محمد رجبی رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا، درباره اینکه انجام چه اقداماتی از سوی والدین برای حضور امن فرزندان در فضای بازی‌های رایانه ای، ضروری است؛ گفت: هنگام حضور فرزندان در فضای مجازی آن‌ها را در میان انبوهی از خطرات و آسیب‌ها رها نکنیم؛ فضای مجازی علیرغم داشتن مزایای خود، محل مناسبی برای ارتکاب جرم است.وی با بیان اینکه در مورد مخاطرات این فضا به صورت شفاف با فرزندان صحبت کنیم، اظهار کرد: در فضای مجازی کودکان اغلب تحت تاثیر بعضی از مطالب قرار می‌گیرند که لازم است والدین بر ارتباط‌های فرزندان خود در این فضا نظارت کافی داشته باشند و در صورت لزوم با مشاوران فعال در حوزه سایبر مشورت کنند تا از رسیدن آسیب به فرزندان خود جلوگیری بعمل بیاورند.

سرهنگ رجبی افزود: اعتماد بین والدین با فرزندان و پرهیز از خشونت در مقابل اعمال نامناسب آن‌ها باعث ایجاد صمیمیت می‌شود، لذا به منظور پایش فعالیت فرزندان و مصونیت آن‌ها در مقابل خطرات فضای مجازی از ابزار‌های کنترلی در سیستم‌های رایانه‌ای استفاده کنیم.در کنار مسائل مطرح شده، در این میان عده‌ای نیز هستند که به دلیل درک پایین خود از زندگی و یا به دلیل خشونت و یا افسردگی بیش از حد، این بازی‌ها که ماهیتی جز سرگرمی ندارند را گا‌ها واقعی و حقیقی پنداشته و بر پایه این بازی‌ها دست به اعمالی می‌زنند که در عرف و قانون از این اعمال با عنوان جرم و جنایت نام برده می‌شود.لزوم رده بندی بازی‌های رایانه‌ای برای کاربران تحقیقات انجام‌شده درباره تاثیرگذاری بازی‌های رایانه ای نشان می‌دهد که شرکت‌های تولیدکننده بازی‌های رایانه‌ای برای جذب کودکان و نوجوانان و به دنبال آن، فروش بیشتر، از عوامل هیجان کاذب و خشونت استفاده می‌کنند.آشکار شدن مزایا و خطرات فضای مجازی ضرورت برنامه‌ریزی به منظور محتواسازی دیجیتالی مناسب برای کودکان و نوجوانان و نظارت صحیح و کارآمد والدین و همچنین بهره گیری از ظرفیت‌های فضای مجازی در جهت ارتقای دانش و مهارت‌های کودکان را روشن می‌کند و از طرفی لازم است شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان‌ها و همچنین بازی‌های رایانه‌ای برای کودکان ویژه سازی شوند و رده‌بندی سنی نیز همواره برای آن‌ها در نظر گرفته شود.

فاطمه هوشنگی/دریا