دریانیوز: با برچیده شدن بساط کرونا، روزهای سختی بویژه برای دانش آموزان، دانشجویان و جامعه آموزش و پرورش داشتیم، دانش آموختگانی که در واپسین روزهای شیوع ویروس کرونا؛ که هر روز به جمع تعداد این روزها اضافه می شود شاید به اندازه یک سال معمولی در دوره تحصیل خود درس نخوانند و با کتاب ها و جزوه های خود هنوز غریبه هستند. البته هستند معلمان و اساتیدی  که در این دوران سخت تحصیل پا به پای دانش آموزان و دانشجویان می آیند تا بتوانند حق معلمی را به جا آورند. تا پیش از شیوع گسترده کرونا همه نگرانی‌ها حول این بود که یک فرد فارغ‌التحصیل چرا باید بیکار باشد و بدون شغل بماند، اما اکنون زوایای بیشتری از علل بیکاری فارغ‌التحصیلان نمود یافته است. واقعیت این است که در کمال شرمندگی بسیاری از تحصیلکرده‌های ما عملا بی سواد هستند و دانش چندانی در حوزه‌ای که در آن تحصیل کرده اند، ندارند.این فارغ‌التحصیلان از یک دهه گذشته تا به امروز بیشتر شده‌اند.

تحصیلات دانشگاهی به خودی خود مساله بدی نبوده و باید آن را یک شاخص مثبت در زندگی هر فرد و برای جامعه دانست، اما اگر این تحصیلات در سطح دانش، علم و تخصص فرد تاثیر چندانی نگذارد و صرفاً ارزش تحصیل در دانشگاه به گرفتن مدرک خلاصه شود، دیگر نمی‌توان تلقی مثبتی از این موضوع داشت.نزدیک به دو دهه است که مدرک گرایی در ایران به یک فرهنگ تبدیل شده، فرهنگی که با خود آثار و تبعات منفی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به دنبال داشته است و هر روز دامنه آن وسیع تر و به یک معضل جدی تر تبدیل می‌شود و با این رویه حجم بالایی دکتر و مهندس و... با کیفیت نازل به جامعه تحویل داده می‌شود. کسب سواد و بهره برداری از آن یکی از مسایل مهم و ارزشمند در جوامع امروزی به شمار می رود که برای انسان لازم شمرده می‌شود و این مهم از نظر اجتماعی نیز مورد قبول و جایگاه مهمی است.

ایران در گذشته به واسطه عقب ماندگی اجتماعی با شرایط تاریخی که بر ایرانیان تحمیل شد، فاقد آموزش همگانی بود و تنها در مکتب‌خانه‌ها و حوزه‌های علمیه ترویج سواد و یادگیری مرسوم وجود داشت و این امکان تنها برای عده ای خاص مهیا بود. اما حالا روز به روز که تعداد دانشجویان و دانش آموزان اضافه می شود مراکز غیر دولتی و دولتی بسیاری نیز رشد می کنند؛ مراکزی که می توان با مقداری اندکی پول از آنها مدارک دانشگاهی و گاها مدرسه ای دریافت کرد و در برخی از مناطق محروم افرادی که تحصیلات و شرایط لازم را ندارند وظیفه تدریس را به عهده می گیرند.این روزها سخنانی  از اخراج و تبدیل وضعیت 140 نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه پیام نور به کارمندی گفته می شود که محمدمهدی زاهدی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در این باره اظهار داشت: دانشگاه پیام نور ادعا دارد که تعدادی از اعضای هیات علمی پیمانی خود را که حدود 140 نفر بوده و فاقد شرایط تبدیل وضعیت برای رسمی، آزمایشی و... هستند را اخراج و یا وضعیت آنان را تبدیل به کارمند کند.

جواد محمدی دبیر هیأت عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی در واکنش به اخراج و تبدیل وضعیت تعداد ۱۴۰ نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه پیام نور اظهار داشت: در ابتدا براساس مسیر قانونی، این افراد می توانند، شکایت خود را طبق فرآیند ماده ۲۰، ۲۱ و ۱۵ جذب هیات علمی به هیات اجرایی جذب، هیات مرکزی جذب و هیات عالی جذب ارائه دهند، اما در حالی که افراد تمام مسیر جذب را طی کرده، ولی شرایط جذب را نداشته باشند، امکان نگهداشتن آن ها وجود ندارد.وی در ادامه توضیح داد: کسانی که شرایط لازم را ندارند عبارتند از افرادی که از جهت علمی در حد مطلوب نیستند، به عنوان مثال در دانشگاه هایی غیرحضوری تحصیل کرده اند، یا معدلشان پایین تر از نُرم قانونی جذب هیات علمی است.

برای سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری میانگین معدل باید ۴۸ باشد.دبیر هیأت عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی در این باره توضیح داد: برخی افراد با معدل ۱۱ و ۱۲  عضو هیات علمی شده بودند که قطعا در ادامه دیگر پذیرش نخواهند شد یا در بعضی موارد رشته هایی که در آن تحصیل کرده اند با آنچه تدریس می کنند، تطابق ندارد. به طورکلی این دسته از افراد با شرایطی که عنوان شد، امکان تایید از سه مرحله در هیات اجرایی، هیات مرکزی و هیات عالی جذب را نخواهند داشت.محمدی با بیان اینکه در هر صورت تلاش بر مساعدت با این افراد بوده است، گفت: گرچه در هر سه مقطع هیات اجرایی، هیات مرکزی و هیات عالی جذب تلاش های بسیاری صورت گرفت تا به این افراد کمک شود تا پذیرفته شوند. البته تعداد آن ها خیلی بیش از این بوده و تا جایی که امکان داشته در این سه هیات تایید شدند، اما آنهایی که باقی مانده اند، افرادی بودند که به هیچ عنوان امکان تایید مدارک آن ها وجود نداشته است.وی افزود: دانشگاه، هیات مرکزی و هیات عالی تا جایی که توانستند با بررسی پرونده افراد، آن ها را تایید کردند و نگاهشان مساعدت با آن ها بوده است.

این گونه نیست که برخورد عمدی در کار باشد، اما دانشگاه برای اینکه این افراد را از کار بیکار نکند، پیشنهادش این بود که آن ها از هیات علمی به کارمند تبدیل شوند تا در این وضعیت اقتصادی فردی بیکار نشود.وی در پاسخ به این سوال که گفته می شود این افراد ۸ تا ۱۵ سال سابقه کاری دارند. چرا پیش از این عدم صلاحیت علمی آن ها احراز نشده بوده و چرا از همان ابتدا افرادی که صلاحیت علمی مطلوبی ندارند، پذیرش شدند؟ گفت: به هر حال هیات اجرایی جذب آن زمان، این افراد را با اقتضائات موجود پذیرفته است. البته من نمی توانم درباره هیات اجرایی جذب وقت در دانشگاه پیام نور قضاوت کنم. در دانشگاهی که اکنون افراد می توانند با مدرک دکتری جذب شوند، ما باید تلاش کنیم افرادی که سطح علمی پایین تر از دکتری دارند، به سطح دکتری برسند یا به افراد دارای فوق لیسانس اجازه جذب ندهیم.دبیر هیأت عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: البته تبدیل وضعیت برخی با توجه به شرایط مناطق محروم و  وضعیتی که آن زمان در منطقه ای به خصوص داشتند، باید مجددا بررسی شود.

اگر امکان ارفاق وجود داشته باشد، آن را اعمال خواهیم کرد. با توجه به اینکه آنان در مناطق محروم هستند، امکان بررسی مجدد پرونده هایشان وجود دارد. به شرط اینکه با نوشتن مقالات متعدد و کتاب بتوانند سطح علمی خود را اثبات کنند.دبیر هیأت عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: ما باید برای دانشگاه ها یک استاندارد مطلوب تعریف کنیم که البته تعریف هم شده است. بر اساس آن استاندارد صلاحیت عمومی و علمی افراد بررسی می شود، اما اکنون که دانشگاه پرونده این افراد را برای تبدیل وضعیت به هیات مرکزی جذب، ارسال کرده، هیات مرکزی با تبدیل وضعیت آن ها مخالفت کرده است.وی اضافه کرد: اکثر این پرونده ها از نظر علمی سطح پایینی دارند و از آن طرف ما تعداد بسیار زیادی جوان  فارغ التحصیل داریم که منتظر جایابی در دانشگاه پیام نور و فرهنگیان هستند.همانطور که دیده می شود علت عدم رشد کافی کشور در عدم توانایی حل مشکلات و شناسایی عوامل تسریع کننده رشد در بخش های مختلف است.این مهم که وظیفه استادان دانشگاه هاست تاکنون به خوبی صورت نگرفته است. از طرفی عدم تفاوت قابل ملاحظه سوابق اجرایی آنها نیز مزید بر علت شده تا بگوییم بهانه های آنها هیچکدام موجب این نمی شود که چنین فرضیه ای در مورد مسئولیت استادان مردود اعلام شود. از آنجا که استادان دانشگاه حامل علم کشور هستند ، عامل مهمی نیز برای حل این مشکلات هستند.

بهاره محمد حسینی زاده/ دریا