دریانیوز: با گذشت یک‌سال و نیم از شیوع بیماری کووید-۱۹در دنیا، حالا ما با ویروسی روبه‌رو هستیم که بسیار آسان‌تر از نسخه‌ای که در اواخر سال ۲۰۱۹ در ووهان ظاهر شد، منتقل می‌شود؛ گسترش مداوم ویروس SARS-CoV-2 الفبای مختلفی از یونانی را ایجاد کرده است ؛ یک سیستم نامگذاری که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای ردیابی جهش‌های جدید ویروس  کرونا استفاده می‌شود.دانشمندان همچنان روی سویه دلتا متمرکز هستند. که اکنون به نوع غالب در سراسر جهان تبدیل شده و شیوع آن در حال افزایش است، اما در عین حال آن را دنبال می‌کنند تا  ببینند چه چیزی ممکن است روزی جایگزین آن شود.

نوع دلتا که اولین بار در هند شناسایی شد همچنان نگران کننده است. در بسیاری از کشورها از جمله ایران جمعیت واکسینه نشده قابل توجه است و ثابت شده است که گونه دلتا می‌تواند نسبت بالاتری از افراد واکسینه شده را نسبت به نسل قبلی خود آلوده کند. سازمان جهانی بهداشت دلتا را به عنوان یک نوع نگرانی طبقه بندی می‌کند، بدین معنا که ثابت شده است قابلیت انتقال را افزایش داده، باعث بیماری‌های شدیدتر می‌شود یا از مزایای واکسن‌ها و درمان‌ها می‌کاهد. به گفته شین کروتی، ویروس شناس در موسسه ایمونولوژی لا ژولا در سن دیگو ، ابرقدرت دلتا قابل انتقال است.

محققان چینی دریافتند افراد آلوده به دلتا ۱۲۶۰ برابر ویروس بیشتری در بینی خود در مقایسه با نسخه اصلی ویروس کرونا دارند. برخی از تحقیقات ایالات متحده نشان می‌دهد که بار ویروسی در افراد واکسینه شده مبتلا به دلتا با افرادی که واکسینه نشده‌اند برابر است، اما تحقیقات بیشتری مورد نیاز است و در حالی که در ویروس کرونا اولیه هفت روز تا ایجاد علائم طول می‌کشد، دلتا می‌تواند علائم را دو تا سه روز سریع‌تر ایجاد کند و به سیستم ایمنی زمان کمتری برای پاسخگویی و دفاع می‌دهد. این سویه همچنین به نظر می‌رسد جهش بیشتری دارد، با گزارش‌هایی از یک نوع دلتا پلاس، زیرخطی که حامل جهش اضافی است و نشان می‌دهد از ایمنی فرار می‌کند.

  جهش‌های جدید بیشتر در راه است؟
  گرگوری لهستان، دانشمند واکسن در کلینیک مایو نیز اظهار داشت: با این وجود، یک مسئله کلیدی این است که واکسن‌های فعلی مانع بیماری‌های شدید می‌شوند اما از عفونت جلوگیری نمی‌کنند. این به این دلیل است که ویروس هنوز قادر به تکثیر در بینی است، حتی در بین افراد واکسینه شده که می‌توانند بیماری را از طریق قطرات ریز عطسه، سرفه و حتی صحبت عادی منتقل کنند. به گفته وی، برای شکست SARS-CoV- ، احتمالاً به نسل جدیدی از واکسن‌ها نیاز است که انتقال را نیز مسدود کنند. تا آن زمان، جهان در برابر ظهور انواع جدید ویروس کرونا آسیب پذیر خواهد بود.

  خودنمایی دلتا در هرمزگان
حال این روزهای استان هرمزگان اصلاً خوب نیست و در جای جای  ایران زمین صدای شیون و ناله کسانی شنیده می شود که عزیزانشان را، قاتلی به نام کرونا به کام مرگ کشانده و گویی این قتل های زنجیره ای تمامی ندارد و هر روز بر شمار فوتی ها در این استان اضافه می شود.ویروسی که هر بار با نامی جدید و جهشی نو خودنمایی می کند و این روزها با نام دلتا آرامش را از مردم هرمزگان همچون مردم دیگر نقاط این کره خاکی گرفته و هر روز نیز با شیوع بیشتر، اوضاع را وخیم تر کرده ، آنگونه که باید بگوییم، وضعیتی که کرونا در هرمزگان ایجاد کرده، چیزی فراتر از بحران است.

کرونا تنها به قتل مردم اکتفا نکرده ، بلکه اوضاع زمین و زمان را بهم زده و بیمارستان های پر از بیماران کرونایی، کادر درمان خسته، کمبود اقلام دارویی، مطب های شلوغ ، مشاغل آسیب دیده، تعطیلی فعالیت های ورزشی و فرهنگی و نگرانی و اضطراب در جامعه بخشی دیگر از دستاوردهای شوم این قاتل میکروسکوپی است که متاسفانه برخی ها ندانسته یا دانسته با بی توجهی به رعایت پروتکلهای بهداشتی، یاریگر این ویروس منحوس در رسیدن به اهدافش شدند.متاسفانه بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، میزان رعایت پروتکل‌ها در استان هرمزگان به کمتر از ۴۰ درصد رسیده است و روند ابتلا، بستری و فوتی ناشی از کرونا در ۲ هفته اخیر به طور بی سابقه و نگران کننده‌ای افزایش یافته است.

  وظیفه سازمان مدیریت بحران کشور چیست؟
  با همه گیری ویروس کرونا در ایران از بهمن۹۸ و کمابیش همزمان در بیشتر کشور های دنیا، ارزیابی روند مدیریت بحران در کشور لازم است. موضوع کرونا یک مسأله حاد اجتماعی و یک بحران ملی است. این بحران جهانی که اکثر کشور‌های جهان را درگیر خود کرده باید با مدیریت در درون مرزهای هر کشور انجام پذیرد.به معنای آنکه مسئولیت اصلی در مدیریت این بحران بزرگ بر دوش دولت‌ و سازمان مدیریت بحران  است .البته که همه گیری ویروس کرونا فقط یک فوریت بهداشتی نیست، بلکه می تواند به یک فاجعه بزرگ تبدیل شود و این بدان معناست که زمان آن رسیده است که در ابتدای دولت سیزدهم به نحوی به ساماندهی مجدد سازمان مدیریت بحران کشور بپردازیم که به صورت مرکز هدایت حرفه ای کلیه سوانح و بحران های کشور شود.

مرکز عملیاتی پاسخ اضطراری به همه گیری ها در وزارت بهداشت است. این فعالیت ها در ذیل مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی هدایت می شود که ایجاد فرماندهی و متمرکز در حوادث و فوریت های پزشکی با اختیارات کامل اداری و هماهنگی و همکاری با سایر سازمان ها و ادارات مرتبط با بحران در زیر مجموعه آن اتفاق می افتد.  در ماده اول قانون سازمان مدیریت بحران کشور ابلاغ شده در شهریور ۱۳۹۸، به عنوان هدف سازمان آمده است: «ارتقای توانمندی جامعه در امور پیش بینی و پیشگیری، کاهش خطر و آسیب پذیری، پاسخ موثر در برابر مخاطرات طبیعی، حوادث و بحران ها، تامین ایمنی، تقویت تاب آوری با ایجاد مدیریت یکپارچه در امر سیاستگذاری، برنامه ریزی، ایجاد هماهنگی و انسجام در زمینه های اجرایی و پژوهشی، اطلاع رسانی متمرکز، ساماندهی و بازسازی مناطق آسیب دیده...»

البته دولت مسوول حمل و نقل، مراقبت های جمعی، اسکان موقت، تدارکات، ایمنی و امنیت عمومی و زیرساخت ها هم هست. روابط متقابل بخش های بهداشتی یا پزشکی با سایر بخش ها در زمان یک فاجعه یا شرایط اضطراری بزرگ مانند همه گیری کرونا، براساس قانون و البته استانداردی که در آژانس فدرال شرایط اضطراری امریکا نیز موجود است، وظیفه سازمان مدیریت بحران است که بنا به تعریف قابلیت و وظیفه این هماهنگی ها را دارد.سازمان مدیریت بحران، مرکز هدایت همه مخاطرات و بحران ها هنگام سوانح طبیعی مانند زلزله، توفان، گردباد و سیل درنظر گرفته می شود ودر واقع یک سازمان «همه خطرات» است که آماده پاسخگویی به طیف وسیعی از بحران ها را دارد، ولی عملا مسوول همه گیری و پاندمیک بیماری ها هم هست. اکنون و ۱۷ ماه بعد از شروع همه گیری کرونا و در پایان دولت دوازدهم و شروع دولت رییسی گستردگی چالش همه گیری ویروس کرونا با تلفات روزانه حدود ۴۵۰ نفر بر اثر فراگیر شدن سویه پنجم این ویروس وضعیتی اضطراری از نظر بهداشت عمومی ملی ایجاد کرده و پاسخ پزشکی در بیشتر استان ها در وضعیت اشباع و زیرساخت انسانی و بیمارستانی مورد نیاز در حد فراتر از اشباع مورد استفاده است.

  وظیفه مردم چیست؟
  در بخش وظایف مردم همان‌طور که تأکید شد این بحران ملی است و این مسأله ملی بدون مشارکت همگانی قابل حل نیست و مشارکت عمومی نظام مدیریتی کشور را توانا می‌کند. مردم باید نگاه‌های تقدیرگرایانه و خوشبینی‌های ناشی از یک نوع تقدیرگرایی را که در فرهنگ ما وجود دارد کنار بگذارند چرا که شیوع ویروس در سطوح فردی و روابط اجتماعی سرعت پیدا می‌کند و باید به این نکته توجه کنیم مسأله فقط خود ما نیستیم و رفتار ما بر سلامت اطرافیان ما اثر‌گذار است. در این مدت در مورد این مسائل زیاد صحبت شده و این خستگی و دشواری مقابله یا فقدان ارتباطات اجتماعی که به آن نیاز داریم نباید اجازه دهد مهار ویروس کرونا از دستمان خارج شود و ما را با شرایط سیاه‌تر و بحرانی‌تر روبه‌رو کند.

فاطمه هوشنگی/ دریا