دریانیوز: در دهه های اخیر نیاز به خدمات رفاهی و اجتماعی معلولین بطور فزاینده ای رشد یافته است . افزایش سریع تغییرات اقتصادی و اجتماعی در ایران با وجود اینکه باعث تغییرات نامطلوبی چون مهاجرت های بی رویه به شهرها و خالی شدن روستاها و عوارض دیگر مانند آلودگی محیط زیست و بیماری های روانی شده، ولی گرایش توده های مردم به تحصیلات، گسترش روز افزون رسانه های ارتباطی و بهبود بهداشت عمومی باعث شده تا مردم  به ویژه افراد دارای معلولیت گرایش بیشتری به مشارکت عمومی داشته باشند. البته در برخی موارد مانند گسترش خدمات درمانی و پزشکی علیرغم اینکه شرایط زندگی افراد سالم بسیار با گذشته متفاوت شده ولی خود باعث افزایش جمعیت افراد دارای آسیب و معلولیت هم شده است، در دهه های پیشین شاید تعداد مرگ و میر به خاطر نبودن امکانات پزشکی و در دسترس نبودن بیمارستان ها و زایشگاه ها زیاد بود و بسیاری از نوزادانی که مبتلا به بیماری هایی مانند زردی یا فلج مغزی و اختلالات حین زایمان بودند در همان لحظات اولیه تولد دچار مرگ زودرس می شدند  ولی امروزه با آخرین دستاورد های پزشکی این نوزادان به زندگی باز می گردند و البته بخشی از آنان با اختلالات و آسیب هایی که منجر به معلولیت می شود به زندگی باز می گردند، تعداد زیادی هم به معلولیت های خفیف تا شدید دچار و به خانواده ها سپرده می شوند. بر اساس تعاریفی که از معلولیت در دست است حدود 10 تا 11 درصد جمعیت دارای معلولیت های مختلف می باشند که تقریبا 3 درصد آنها به خدمات مختلف توانبخشی نیاز دارند.

بر مبنای بررسی های انجام شده میزان معلولیت ها  در ایران به شرح زیر اعلام شده است. (برگرفته از کتاب فرآیند جاری توانبخشی در ایران نوشته کاظم نظم ده و همرنگ یوسفی صفحه ی 9 ) قطع عضو: 39/2 در هزار نفر- ضعف اندام ها: 5/6 در هزار نفر سایر معلولیت های جسمی : 7/2 در هزار نفر- نابینایی: 7 در هزار نفر ناشنوایی: 3 در هزار نفر - ذهنی و روانی: 12 در هزار نفر برنامه های توانبخشی برای این افراد در قالب برنامه های خدمات توانبخشی پزشکی خدمات مراقبت و نگهداری در منزل  خدمات پیگیری درمان در منزل  توسط تیم های سیار  آموزش های حرفه ای و شغلی و توانبخشی روانی و اجتماعی می باشد. که این خدمات در کشور ما در حال حاضر توسط سازمان بهزیستی و مراکز و انجمن های غیر دولتی دارای مجوز از سازمان بهزیستی انجام  می شود. اما دولت هم در تدوین برنامه های توسعه وظیفه دارد که از این قشر جامعه حمایت های لازم را انجام دهد البته  کارشناسان عقیده دارند وقتی زیر ساخت های یک جامعه از نظر قوانین و امکانات اقتصادی و اجتماعی بگونه ای باشد که همه بطور یکسان از فرصت های برابر استفاده کنند  نیازی به تدوین قوانینی مانند قانون جامع حقوق معلولین نیست و اصولا جدا سازی معلولین از سایر افراد جامعه با طرح قوانین خاص خود گامی در جهت دوری آنها از جامعه است .اما در کشور ما که برای افراد سالم هم امکانات زندگی طبیعی وجود ندارد و خدمات شهری  هنوز برای افراد سالم هم نقص دارد نیاز به تدوین برنامه های خاص برای بهبود شرایط زندگی معلولین بیشتر حس می شود.عمده نیاز معلولین در بخش های خدمات رفاهی  توانمند سازی و مناسب سازی فضاهای عمومی می باشد که لازم است این خدمات در برنامه ریزی های توسعه ی اجتماعی و اقتصادی نهادینه شود .

در حوزه ی توانمند سازی برای معلولینی که توانایی حضور در جامعه را دارند باید تسهیلاتی به منظور شامل سازی افراد معلول در برنامه های عمومی و مشارکت دادن آنها در جامعه به منظور تساوی فرصتها در نظر گرفته شود . در بخش مناسب سازی باید اقداماتی به منظور رفع موانع فیزیکی  در محیط های شهری خدمات حمل و نقل عمومی برای معلولین و الزامِ شامل سازی دسترسی  به طراحی و ساخت و ساز مناسب برای معلولین انجام گیرد. البته بسیاری از این الزامات در قانونی موسوم به قانون جامع حمایت از حقوق معلولین مصوب سال 1397 و 1383 مجلس شورای اسلامی آمده است ولی نبودن ضمانت اجرایی برای این قانون  و ابهام در مشخص نبودن دستگاه های متولی باعث شده تا این قانون زینت بخش قفسه های کتابخانه مدیران و کارشناسان شود و عملا بخش های زیادی از این قانون پس از چند سال از تصویب آن اجرا نشود. البته آنچه هنوز مشکل اصلی مدیران است نبودن دیدگاهی مثبت به معلولین است.به هر حال اگر ما به افقی روشن و عدالتی یکسان برای عموم ملت معتقدیم باید در تغییر نگرش جامعه بخصوص مدیران و ایجاد انقلابی عظیم در زیر ساخت های عمرانی و اجتماعی و اقتصادی دست پیدا کنیم . همانگونه که بسیاری از کشور های پیشرفته این کار را در چند دهه ی پیش انجام دادند و اکنون حداقل مشکلاتی از بابت حضور معلولین در جامعه و استفاده از فرصت های برابر با دیگران، ندارند.

فرشید معنایی :مدیر عامل انجمن ضایعات نخاعی استان هرمزگان