دریانیوز: داستان امروز زندگی ما با کرونا، بیماری که زندگی عادی مردم جهان را مختل کرده‌است، گویا تمام شدنی نیست و همت همگانی مردم را می‌طلبد تا این داستان را به پایانی خوش نزدیک کند.ویروس کووید ۱۹ این روزها همراه جوامع شده و مشکلات بسیاری را برای شهروندان به وجود آورده است؛ ویروسی که می توان گفت همه جوانب زندگی را تحت الشعاع قرار داده و خانواده ها باید مقابله با آن را در راس برنامه ریزی های خود قرار دهند. اما تردیدی نیست که در تمام دنیا، فشار و آسیبی که بر کادر درمانی و خانواده‌های آنان وارد کرد، بیشتر از سایر اقشار است. همانطور که می دانید یکی از گروه‌های اصلی که طی شیوع بیماری کرونا ویروس تحت‌فشار زیاد با منابع و امکانات ناکافی قرار داشتند، کادر درمان بودند.از ابتدای شیوع کرونا، بیمارستان ها و مراکز درمانی به عنوان خط مقدم جبهه مقابله با کرونا بودند و پزشکان و پرستاران به عنوان سربازان بهداشت تمام تلاش خود را کرده اند تا کمی از آلام و دردهای شهروندان را بکاهند.اما رفته رفته با گسترش و ظهور جهش های بیشتر کرونا کادر درمان در شرایط بد روحی قرار گرفتند و لحظه به لحظه نیز بر فشار‌های روحی و روانی آن‌ها افزوده می شود؛ آنها همچنین با چالش‌هایی در حوزه‌های هیجانات، روابط بین فردی و خانوادگی، محیط شغلی و سختی کار مواجه شدند.

 چالش‌های کادر درمان در طول شیوع کرونا

این روزها کادر درمانی به ویژه پرستاران علاوه بر مشکلات پیشین مثل شیفت کاری فشرده، با برخی اختلالات روانی نیز دست و پنجه نرم می‌کنند . سلامت روان پرستاران و کادر درمانی در هنگام گسترش بیماری‎های همه‎گیر ویروسی به شدت دچار چالش می‎شود. تجربه انسان در مقابله با ظهور ناگهانی سندرم حاد تنفسی (سارس) باعث شد که اضطراب بلافاصله در بین کادر پزشکی ظاهر شود و پریشانی روانشناختی به تدریج هویدا و بسیاری از آسیب‌های روان‎شناختی درازمدت مانند اختلالات روانی منجر به اثرات عمیق شد؛ بار کاری زیاد، فشار تقاضاهای شغلی و متاثر شدن ابعاد مختلف زندگی این گروه و تغییرات زمانی در شیفت‎های کاری به گسترش آسیب‎های روانی و جسمی‌سرعت بخشیده است. شیفت‌های کاری فشرده و نگرانی از ناقل بودن، از جمله مواردی هستند که هر لحظه کادر درمانی را بیشتر به سمت اختلالات روانی سوق می‌دهد. چراکه سلامتی اعضای خانواده، مهم‌ترین نگرانی این گروه‌های شغلی محسوب می‌شود.آن‌ها در معرض مستمر انواع ویروس‌ها به ویژه کرونا قرار دارند و پس از کار به آغوش خانواده بازمی‌گردند. احتمال آلودگی و انتقال ویروس به اعضای خانواده خود از سوی کادر بهداشت و درمان زیاد است ولی آن‌ها برای تامین معیشت خود مجبور هستند به کار خود ادامه دهند.

همچنین با شیوع گسترده کرونا در کشور و نمایان شدن جهش های جدید این ویروس، ابتلای پزشکان و پرستاران به کرونا در هنگام ارائه خدمات به بیماران خبر تلخی بود که می‌شد آن را پیش‌بینی کرد. در کشور ما کادر درمانی به دلیل تحریم‌ها با کمترین وسایل و امکانات درمانی برای کمک به بیماران به صحنه آمده اند؛ در این شرایط پزشکان، پرستاران و سایر نیروهایی که بطور مستقیم با درمان و پرستاری بیماران ارتباط داشته اند، در طول این دوره علاوه بر خستگی مفرط، خودشان همواره در معرض ابتلا بوده اند، یا مبتلا شده اند و یا همکارانشان را ازدست داده اند و با استرس شبانه روزی دست و پنجه نرم می‌کنند. اتفاقی که در تمام استان‌ها افتاد و جان پرستاران و پزشکان زیادی را هم گرفت.علاوه بر آن شاهد مرگ انسانهای متعددی بوده اند که خود را عاجز از کمک و نجات آنها دیده اند. این کار طاقت فرسا و طولانی پیامدهای روحی ـ روانی شدیدی را برای آنها برجای گذاشته است و بسیاری ممکن است به اختلالات روانی از جمله افسردگی دچار شده و یا آسیب روحی و روانی دیده باشند.

 کاهش امید به زندگی در بین درمانگران

استهلاک روحی و روانی که برای درمانگران به وجود می‌آید شاید حتی از ابتلا به کرونا بدتر باشد. ابتلاء روحی و روانی آن‌ها ممکن است به امراض بسیار بد روحی و روانی منجر شود. در این شرایط حتی میل به خودکشی در بین درمانگران افزایش پیدا کرده و امید به زندگی کاهش پیدا کرده که واقعا جای نگرانی دارد. شاغلان بخش درمان اضطراب، استرس، بی‌خوابی شبانه (غیرارادی)، اختلال اضطراب پیشرفته را تجربه کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد، خودکشی، انتخاب نهایی برخی از آنها برای خروج از بحران فعلی است. مشکلات و معضلاتی که سلامت روحی و روانی کارکنان را تهدید می‌کند، منجر به کاهش بهره‌وری، خروج بی‌رویه از این مشاغل و غیبت‌های غیر موجه شود؛ از این رو به گفته کارشناسان این انسانهایی که از جان و دل در راه وظیفه خطیر انسانی مایه گذاشته اند، بعد از کرونا احتیاج به دوره استراحت و مرخصی درمانی، جهت بازیابی توان از دست رفته و در بسیاری از موارد نیاز به روان‌درمانی خواهند داشت .بدین منظور لازم است از راهکارهایی مانند بهره‌گیری از متخصصین سلامت روان برای کادر درمان و خانواده‌هایشان، ایجاد آمادگی کافی قبل از شیوع در بعد تجهیزات، نیروی انسانی، آموزش‌های لازم در مورد بیماری و فرایند آن و ماهر سازی کادر درمان و ایجاد مشوق‌های متعدد استفاده نمود. وزارت بهداشت مکلف است که برای کادر درمانی سیستم درمانی مخصوص داشته باشد.

یکی دیگر از راه کار‌ها این است که با کلاس‌های پیشرفته آموزشی بتوانیم خیلی سریع پرستاران جدید را به کار بگیریم تا فشار کاری از روی کادر درمان برداشته شود، از طرف دیگر باید زمینه ای فراهم شود تا با رعایت نکات بهداشتی، کادر درمانی بتوانند با خانواده و نزدیکانشان ارتباط نزدیک داشته باشند. پیشنهاد دیگر این است که همکاران روانشناس ما چه به صورت داوطلبانه و چه به صورت سیستماتیک گسیل شوند و در مراکز بهداشتی و درمانی با کادر درمان در ارتباط باشند.این موضوع بسیار کمک کننده است چون روانشناسان می‌توانند تکنیک‌های فوق العاده ساده اما کار آمد را به کادر درمان آموزش بدهند تا از اختلالات روانی آن‌ها کاسته شود. امیدواریم به زودی بخش بزرگی از این بیماری مهار شود و بعد از آن به کادر پزشکی و درمانی توصیه می شود که حتی اگر مسئولان، فکری برای آن‌ها نکردند خودشان به صورت بلند مدت به یک روانشناس مراجعه کنند و اجازه ندهند این اختلالات روانی در آن‌ها مزمن شود و در آینده برایشان مشکل به وجود بیاورد.

معصومه زارعی/دریا