دریانیوز: امروزه شهر بدون فضای سبز موثر برای هیچکس قابل تصور نیست . شهرها به عنوان کانون تمرکز فعالیت های سیاسی، بازرگانی و فرهنگی و اجتماعی برای اینکه پایداری خود و رضایت شهروندان را ایجاد کنند باید ساختار و قواعد شهری را رعایت کنند. فضای سبز شهری جزیی از پیکره ی شهرها می باشد و کمبود آن می تواند در دراز مدت اختلالات جدی در حیات روانی شهروندان ایجاد کند. قرار گرفتن ساکنین شهرها که همه به نوعی خستگی روانی ناشی از کار روزانه در محیط های سخت و زمخت شهری را به همراه دارند در طبیعت سبز می تواند فشار روزانه را کمتر کند و محیط شاد و بانشاطی را برای آنان فراهم کند . از نظر علمی نیز ثابت شده که درختان از خود ماده ی روغنی فراری به نام فیتونسید تولید می کنند که هم خاصیت ضد میکربی دارد و هم سبب هماهنگی بین دو نیمکره مغز و ایجاد شادمانی و نشاط در فرد می شود. ضمن اینکه فضاهای سبز شهری جایی برای میتینگ ها و ملاقات های شهروندان برای گفتگو و ورزش و پیاده روی و تفریح هم می باشد. برپایه ی بررسی های وزارت مسکن و شهرسازی سرانه ی متعارف و قابل قبول فضاهای سبز شهری در شهرهای ایران بین 7 تا 12 مترمربع برای هر شهروند می باشد . هر چند در مقایسه با شاخص های تعیین شده توسط سازمان ملل متحد که 20 تا 25 مترمربع برای هر نفر می باشد رقم بسیار کمتری هست.آنچه که در دیدگاه اجتماعی در پیوند با فضای سبز شهری اهمیت دارد فضای سبز همگانی است یعنی فضای سبزی که رفت و آمد همه ی شهروندان در آن به آسانی انجام پذیرد و آسیبی برای آنان رخ ندهد.

این فضاهای سبز باید با انبوهی از درختان سبز و پربرگ و طراحی چشم نواز ایجاد شوند و در جایی باشد که زندگی در آن موج می زند . بنابراین پارک های ساحلی کم درخت و حاشیه ای مانند پارک دولت، غدیر و پارک نوساز پنجه علی به عنوان فضای سبز عمومی کاربردی ندارند، چرا که بوستان های شهری باید از چهار جهت اصلی به شبکه ی ارتباطی مسکونی ارتباط داشته باشند و همه ی ساکنین در هر گروه سنی و بدون پیمودن مسافت دراز به این بوستان ها دسترسی داشته باشند.وجود فضای سبز به ویژه کاشت صحیح درختان می‌تواند روی مصرف انرژي در ساختمان‌ها تاثیر قابل ملاحظه‌ای بگذارد از جمله هزینه گرم یا خنک کردن ساختمان‌ها در صورت کاربرد درست درختان کاهش می‌یابد. درختان باعث جذب 9 درصد انرژي خورشیدی در تابستان شده و گرمای داخلی ساختمان‌ها را می‌توانند کاهش دهند. اگر درختان در نقاط مناسبی کاشته شوند که سایه‌انداز آنها نقاط معینی از ساختمان‌ها را بپوشاند به صرفه‌جویی چشمگیری در مصرف سوخت می‌انجامد.فضای سبز مناسب در شهرها افزون بر سلامت جسمانی موجب آرامش روان، بازده کاری بیشتر و کیفیت زندگی برتر می‌شود و این در حالی است که در طراحی شهربندرعباس به این جنبه‌ها توجه چندانی نشده است و در نتیجه سلامت روانی و سلامت اجتماعی در معرض آسیب است.رشد شهرنشینی و افزایش جمعیت در سال‌های اخیر باعث شده است که شهرها با کمبود فضا مواجه شوند و در نتیجه آپارتمان نشینی رشد فزاینده‌ای داشته باشد. از طرف دیگر در نتیجه کمبود فضا، فضای سبز نیز در شهرها کاهش پیدا کرده است. نادیده گرفتن هر کدام از نیازهای زندگی شهری به‌نوعی باعث بروز عوارض روانی می‌گردد مثلاً نبود زیبایی سیما و منظر شهر، ایجاد افسردگی می‌کند. ترافیک و شلوغی باعث بروز اضطراب و استرس می‌گردد. آلودگی صوتی، حس خشونت و پرخاشگری انسان را تحریک می‌کند.

آلودگی هوا گرچه تأثیر جسمی بیشتری دارد اما در بعد روانی باعث تضعیف سیستم عصبی و اثر منفی بر آن می‌گردد. عدم دسترسی، سبب تأخیر در برنامه‌ها شده و حس ناکامی را ایجاد می‌کند و همان‌طور که بیماری‌های جسمی افراد به یکدیگر سرایت می‌کند، اختلالات روانی نیزقابلیت سرایت به افراد دیگر دارد افراد سالم با دیدن و زندگی در کنار شهروندان آسیب دیده ی روانی دچار نگرانی و استرس روزانه خواهند شد .زیباسازی شهر و توسعه فضای سبز نه‌تنها افسردگی را از بین می‌برد بلکه افزایش حس لذت و روحیه را به‌دنبال دارد. فضاهای عمومی و اماکن تفریحی در کاهش اضطراب و استرس، کارکرد درمانی داشته و با ایجاد لطافت روحی و عاطفی در شهروندان، حس خشونت و پرخاشگری آنها را کنترل خواهد کرد . تجربه تماشای مناظری از طبیعت می‌تواند به بهبود فعالیت‌های نیمکره راست مغز کمک کند و ارتباط با طبیعت تمرکز را افزایش می‌دهد، خستگی ذهنی را ازبین می‌برد و حالت خلقی را به گونه‌ای مثبت تحت تأثیر قرار می‌دهد. مناظر شهری آشفته و متراکم و فاقد عناصر طبیعی به دلایل متعددی از جمله افزایش استرس، کاهش توجه و تمرکز در ادراک، موجب اختلال در میزان کارایی، بروز پرخاشگری و در بلند مدت منجر به بیماری های مزمنی مانند فشار خون و بیماری های قلبی می گردند. با تشکیل شورای شهر جدید بندر عباس و انتخاب شهردار جدید، این انتظار از اعضای جدید شورا بی جا نیست که بازیابی و بازآفرینی فضاهای سبز شهری را در اولویت های کار خود قرار دهند و روح سبزی و نشاط و شادمانی را به بندرعباس برگردانند و بندرعباس همانگونه باشد که همه دوست دارند.

عباس صالحی پور _روانشناس/دریا