دریانیوز: با توجه به شیوع و گسترش کرونا در کشور چین در ژانویه ۲۰۲۰ دورکاری در جامعه امروز به معنای به کارگیری فناوری های اطلاعاتی مانند ارتباطات راه دور به جای مسافرت های مربوط به کار است. به عبارتی بهتر کار از راه دور پدیده ای است که در جوامع اطلاعاتی رونق یافته و محدودیت زمانی و مکانی در اجرای وظایف شغلی را با بهره گیری از فناوری ارتباطات و اطلاعات از بین می برد؛ بنابراین خروجی یا نتیجه کار بیش از هر عامل دیگری مورد توجه است. اما عده ای از مدیران مراکز دولتی و شبه‌دولتی به صراحت می‌گویند این سبک کاری در ایران به‌دلیل نبود زیرساخت‌های لازم، فاقد کارایی است و حتی در موارد زیادی باعث شده کارمندان از مسئولیت‌هایشان فرار کنند. اگرچه اِعمال دورکاری پیش از این نیز در نظام اداری کشور مطرح شده بود، اما هیچگاه با چنین سطح از گستردگی و فراگیری آزموده نشده بود. این الگوی کاری در ابتدا اگرچه به‌دلیل برخی مزایا همچون کاهش هزینه رفت‌وآمد و بهینه‌سازی ظرفیت‌ها به مذاق متخصصان منابع انسانی خوش آمد، اما به‌تدریج و رفته‌رفته خصوصاً در ادارات دولتی و شبه‌دولتی، به یک معضل مهم برای مدیران تبدیل شد و البته امان مردم مراجعه‌کننده به ادارات را هم برید.

معضل و معایب دورکاری به سبک ایرانی بیشتر خود را در بخش دولتی و در مشاغل خدماتی مانند بانک، بیمه، آموزش و دادگاه‌ها که مردم با آن سروکار دارند، نشان می‌دهد. تحقیقات جامعی پیرامون دورکاری در دوره کرونا از سوی نهادهای مرجع انجام نشده است، اما گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد این شیوه کاری در ایران باعث پایین آمدن کیفیت خدمات‌رسانی به مردم در بخش‌های مختلف شده و راندمان کاری را نیز پایین آورده است. البته که نباید از این موضوع غافل شد که اغلب این دور کاری ها بیشتر به مرخصی ‌می‌ماند؛ واقعیت این است که ابزار و فرصت درست و کافی برای نظارت بر دورکاری افراد کارمند نداریم؛ چون آنقدر زیرساخت‌های این سبک کاری در ایران ابتدایی و ضعیف است که عملا تبدیل به یک زنگ تفریح برای کارمندان شده است.درواقع اینطور باید گفت که دوربیکاری از سبک دورکاری غیراصولی ایرانی‌ها در دوره کرونا بود که مشکلات زیادی را برای مراجعه‌کنندگان، مدیران ادارات دولتی و شبه دولتی ایجاد کرد و دورکاری در مورد اغلب کارمندان مساوی شد با مرخصی. روش درست در دورکاری این است که کارمند در ساعت مقرر کاری خود آنلاین شود و تا پایان وقت اداری به فعالیت خود ادامه دهد، اما آیا آن درصدی از کارمندان که در دورکاری به‌سرمی‌برند واقعا به این شکل کار می‌کنند؟

اغلب از روزهای دورکاری خود برای امور شخصی مثل مسافرت، خرید، شرکت در کلاس و حتی کار در شغل دوم استفاده می‌کنند و وقتی مدیر یا مراجعه‌کننده به آنها نیاز دارد، سرعت پایین اینترنت، عدم‌امکان ارائه خدمت به روش اینترنتی و... را بهانه کرده و از دسترس خارج می‌شوند.به نظر می رسد در این مسئله مدیران نیز بی تقصر نبودند چراکه  نظارت کافی مدیران بر دورکاری کارمندان یکی از دلایل این امر است. پس از اعمال دورکاری در ایران طی شرایط کرونایی، تقریبا هیچ آموزشی به مدیران برای کنترل و نظارت بر کیفیت و کمیت کار کارمندان دورکار ارائه نشده است و مدیران به شکل سلیقه‌ای بر این فرایند نظارت دارند. همین موضوع باعث شده که کارمندان در ساعات اداری که باید در خانه به دورکاری مشغول باشند، بیشتر به‌دنبال امور شخصی خود ‌می‌روند و اتفاق جالب دیگری که در این بین رخ داد کارمندانی بودند که در روزهای دورکاری به شغل دیگری روی آورده و بر آن متمرکز شده بودند.

با توجه به ادامه دار بودن شیوع کرونا، دورکاری در ایران نیز طبق مصوبه ستاد ملی کرونا همچنان ادامه دارد و ادارات دولتی و شبه‌دولتی مناطق نارنجی با حضور ۶۷درصد کارکنان و در مناطق با وضعیت قرمز با حضور ۵۰درصد کارکنان باید فعالیت خود را ادامه دهند. این مصوبه که از طریق سازمان اداری و استخدامی کشور  در ۲۷ آبان‌ماه سال ۱۳۹۹ ابلاغ شده تاکنون تغییری نکرده است و سئوال اینجاست که مدیران و مسئولان برای جلوگیری از این اتفاق و سوءاستفاده برخی کارمندان از کلمه دورکاری  چه تدابیری اندیشیده اند؟ چرا که این مسئله و این شیوه کاری در ایران باعث پایین آمدن کیفیت خدمات‌رسانی به مردم در بخش‌های مختلف شده و راندمان کاری را نیز پایین آورده است و ادامه دار شدن آن با نارضایتی مردم همراه است.

فاطمه هوشنگی/ دریا