دریانیوز: گردشگری در دنیای امروز، یکی از بهترین ابزارهای تبادل و تعامل فرهنگی است و سیاحت یا گشت و گذار در سرزمین های مختلف دنیا، یکی از نیازهای زندگی انسان و از روش های موفق و گذران سالم اوقات فراغت می باشد. گردشگری در واقع مجموعه ای از سیر و سفرها و سیاحت های داخلی و خارجی است که با اهداف و نیت های مختلف انجام می گیرد.

تعریف گردشگری

مجموعه مسافرت هایی را که به یک نقطه مورد نظر و بدون انگیزه اقامت طولانی انجام می پذیرد، فعالیت توریستی یا گردشگری می گویند.

گردشگر کیست؟

در سال ۱۹۶۴ میلادی، در کنفرانس بین الملل ترانسپورت و گردشگری، گردشگر یا توریست را این گونه تعریف کرده اند :
« گردشگر، کسی است که به منظور تفریح، بازدید از نقاط دیدنی، معالجه، تجارت، ورزش و زیارت به کشور دیگر سفر کند، مشروط بر این که مدت اقامت از ۲۴ ساعت کمتر و از ۶ ماه بیشتر نباشد و در فاصله ای کمتر از ۷۰ کیلومتر انجام نگیرد.»

تاریخچه گردشگری

با بررسی تاریخ گذشته، به خاطرات و سرگذشت های کسانی بر می خوریم که به نقاط مختلف جهان سفر کرده و مدت زمان کوتاه یا بلندی را بین اقوام مختلف به سر برده و نحوه زندگی، آثار هنری، صنایع و دیگر خصوصیات آن ها را دیده و یا شنیده اند و پس از مراجعه به وطن، آن ها را به رشته تحریر در آورده و یا برای دیگران بیان نموده اند که سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل گردیده و بعضاً جنبه افسانه نیز به خود گرفته است. این نوشته ها حاکی از آن است که گردشگری با انگیزه های مختلف از دیرباز بین انسان ها رواج داشته و آثار مکتوب و به جا مانده از این گردش ها، به نسل های مختلف بشری در شناختن تاریخ و جغرافیای مکانی و شرایط زندگی و حکومتی گذشتگان کمک می کند. علاوه بر این، گاهی فعالیت برخی از گردشگران در سرنوشت جوامع و اقوام مختلف و حتی جهان، کم و بیش تأثیر داشته است، از جمله سفرهای دریایی کریستف کلمب، که این ماجراجوی شجاع و ممتازنیوز به منظور رسیدن به کشور هند از طرف مغرب دست به سفرهای متعدد دریایی زد و پس از تلاش و تحمل سختی و مرارت های فراوان، پا به سرزمینی نهاد که بعدها نام آمریکا به خود گرفت. و موجب به وجود آمدن تحول بزرگی در تاریخ معاصر جهان شد.

 تاریخچه گردشگری در ایران

کشور ما ایران نیز از گذشته های دور به جهت موقعیت سوق الجیشی و تأثیری که حکومت های حاکم آن بر منطقه و جهان معاصر خود داشته اند، مورد بازدید گردشگران قرار گرفته که از مشهورترین آن ها می توان هردوت و گزنفون از مورخین یونان باستان، مارکوپولوی ونیز، ابن بطوطه بغدادی را نام برد و خاطرات آنان بیانگر بخشی از تاریخ اقوام و گذشتگان ایران می باشد. در مقابل، بزرگانی از ایران هم وجود با سفرهای خود به سایر نقاط جهان مجموعه ای از دیده ها و شنیده ها را جمع آوری و منتشر کرده اند که از جمله می توان به دو کتاب گلستان و بوستان که نتیجه سال ها گردشگری سعدی بوده است، اشاره کرد.

 نقش گردشگری

همانطور که در «سال گردشگری برای توسعه فراگیر» و روز جهانی گردشگری سال ۲۰۲۱ شناخته شده است، گردشگری این توانایی منحصربه‌فرد را داراست که همه را با خود همراه کند و اطمینان حاصل کند که کسی از رشد عقب نخواهد ماند.گردشگری یکی از ارکان شناخته‌شده در بیشترِ اهداف توسعه پایدار، به ویژه اهداف ۱ (ریشه‌کن کردن فقر)، ۵ (برابری جنسیتی)، ۸ (کار مناسب و رشد اقتصادی) و ۱۰ (کاهش نابرابری‌ها) به شمار می‌رود.
UNWTO به عنوان آژانس تخصصی سازمان ملل برای گردشگری مسئولانه و پایدار، گردشگری را به سمت بهبود و رشد فراگیر هدایت می‌کند. این سازمان تضمین می‌کند که هر بخش از گردشگری در آینده حرفی برای گفتن خواهند داشت، از جمله جوامع، اقلیت‌ها، جوانان و تمام کسانی که امکان دارد با روند موجود، در معرض خطر عقب‌ماندگی از سایرین باشند.

برای اینکه شروع مجدد گردشگری و رشد بتواند تا حد ممکن فراگیر باشد، UNWTO بر روی موارد زیر متمرکز خواهد شد:
مشارکت‌ها: اکنون زمان پرورش و تقویت نقش گردشگری در بخش‌های دیگر برنامه توسعه است. پذیرش اصلاحات سازمان ملل برای تقویت حمایت این سازمان در سطح کشورها، مشارکت با آژانس‌های وابسته سازمان، از جمله برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، سازمان بین‌المللی کار، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) و زنان سازمان ملل و همچنین مشارکت با سازمان‌های بین‌المللی، موارد بسیار مهمی هستند که اطمینان می‌دهند منافع حاصل از رشد گردشگری در خارج از این بخش هم احساس خواهد شد و به پیشرفت گسترده‌تر کمک خواهد کرد.

طرفداری: اهمیت گردشگری در حال حاضر در بالاترین سطوح سیاسی به رسمیت شناخته شده است و روز به روز هم بر اهمیت آن افزوده می‌شود. UNWTO با در نظر گرفتن نیازها و اهداف طیف متنوعی از ذینفعان، از جمله کسانی که ممکن است از رشد گردشگری عقب مانده باشند، با دولت‌ها همکاری می‌کند، تا اطمینان حاصل شود که رشد گردشگری داخلی و بین‌المللی به امری فراگیر بدل شده است. روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی را برای دولت‌های سراسر جهان فراهم می‌کند تا نقش گردشگری را در رشد فراگیر ارتقا دهند و نحوه پیشرفت بیشتر را تشخیص دهند. نگاه به آینده: گشودن پتانسیل اکوسیستم گردشگری و زنجیره ارزش گسترده و تسهیل سرمایه‌گذاری در گردشگری می‌تواند رشد فراگیرتر و پایدارتری را در مناطق جدید، از جمله برای جوامع به حاشیه رانده‌شده، فراهم کند. در کنار این، گسترش دسترسی به آموزش گردشگری و ارائه آموزش‌های خاص مربوط به این بخش، به همه این فرصت را می‌دهد تا از رشد گردشگری آینده بهره‌مند شوند.

گردشگری برای رشد

روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی منحصر به فرد برای تقویت گفتمان در مورد نقش گردشگری در بهبود و رشد است. UNWTO از کشورهای عضو و اعضای وابسته خود و همچنین آژانس‌های وابسته سازمان ملل متحد، سازمان‌های بین‌المللی، کسب و کارهای مقاصد گردشگری و گردشگران به صورت جداگانه دعوت می‌کند تا نقشی فعال در این زمینه ایفا کنند:اعضای UNWTO: رشد فراگیر گردشگری یکی از ارکان مهم مأموریت UNWTO به شمار می‌رود. روز جهانی گردشگری فرصتی برای کشورهای عضو و اعضای وابسته است تا از طریق به اشتراک گذاشتن بهترین روش‌ها، نمایش موفقیت‌ها و اطمینان حاصل کردن از اصل رشد فراگیر، تصمیم‌گیری را در بالاترین سطح سیاسی و تجاری تأیید کنند.

آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های بین‌المللی: UNWTO از آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد دعوت می‌کند تا از مناسبت روز جهانی گردشگری نهایت استفاده را ببرند و نقشی که گردشگری در زمینه‌های مربوطه خود دارد، از تجارت عادلانه و اقدامات اقلیمی گرفته، تا برابری جنسیتی، حقوق جوامع بومی و فرصت‌های موجود برای رشد جوانان، را به رسمیت بشناسند. مقاصد و مشاغل: ایده‌ها و تعهدات اگر عملی نشوند، هیچ سود و فایده‌ای نخواهند داشت. روز جهانی گردشگری فرصتی است برای طیف متنوعی از ذی‌نفعان گردشگری، از جمله مقاصد و کسب و کارها با هر اندازه‌ای، تا ببیند چطور می‌توانند در هنگام شروع مجدد گردشگری فراگیرتر باشند و بهترین روش‌های دستیابی به این امر را به اشتراک بگذارند و از دستاوردهای موجود تجلیل به عمل بیاورند. گردشگرها: بدون وجود افراد و تجربیات آنها، گردشگری به معنای واقعی‌اش وجود نخواهد داشت. روز جهانی گردشگری هم سعی دارد همین امر را منعکس کند. از تک‌تک گردشگران خواسته می‌شود تا در این گفتمان شرکت داشته باشند و افکار خود را در مورد اینکه چگونه رشد گردشگری می‌تواند بیشتر و فراگیرتر باشد، با مسئولین و افراد مربوطه به اشتراک بگذارند.

معصومه زارعی/دریا