دریانیوز: معلمان فاکتور کلیدی در تحقق اهداف توسعه‌ آموزشی هستند و روز جهانی معلم فرصتی برای نمایش پیشرفت‌ها در این حوزه است. در جامعه انسانى، اساسى ترین کار، تعلیم و تربیت است و کسى که این رسالت را به دوش مى‌کشد معلم است. کار معلمى به هرگونه تلاشى که براى هدایت، تکامل و تعلیم و آموزش انسان, صورت مى گیرد اطلاق مى شود، براساس همین تعریف است که پیامبران، معلم بشر خوانده مى شوند، هم چنین پدر و مادر و دیگر اعضاى خانواده نسبت به کوچک‌ترها نقش معلم را دارند.
   اما در نام‌گذارى طبقات مختلفى که وظیفه تعلیم و تربیت را بر عهده گرفته‌اند، اصطلاحا تنها به یک طبقه (معلم) مى گویند؛ یعنى همان کسانى که رسالت آموزش و پروش فرزندان ما را از دوره کودکى و تحصیلات ابتدایى تا دوره جوانى و تحصیلات عالى، بر عهده مى گیرند. از سال ۱۹۹۴ میلادی پنجم اکتبر روز جهانی معلم نامگذاری شده که با توجه به اهمیت نقش این قشر از جامعه در حوزه پیشرفت آموزشی، اختصاص روزی برای معلمان می‌تواند انعکاس دهنده راهکارهای مقابله با چالش‌هایی است که بر سر راه حرفه معلمی قرار دارند.معلم‌های سراسر جهان با مشکلات زیادی ازجمله حقوق‌های پایین، کمبود زمان، منابع یا آموزش کافی برای انجام وظایف خود به بهترین شکل مواجه‌اند اما به رغم تمام این مشکلات با همه وجود شغل خود را حفظ کرده و به آن عشق می‌ورزند. معلمان می‌دانند که در کلاس‌هایشان بسیاری از پزشکان، وکلا، جراحان، روزنامه نگاران، هنرمندان و معلمان آینده حضور دارند و سزاوار داشتن معلمی هستند که تمام تلاشش را برای آموزش آن‌ها به کار می‌گیرد و از همین رو بسیاری از معلمان تمامی سختی‌های این شغل را به جان می‌خرند.اکثر افراد فکر می کنند معلمی شغلی آسان راحت و فقط دیکته کردن مطالب و مفاهیم به دانش آموزان است اما خیلی ها از چالش هایی که معلمان در این راه با آنها رو به رو هستند خبر ندارند . در ادامه  می خواهیم به بهانه روز جهانی معلم نیمی از مشکلات پیش‌روی معلمان در حرفه معلمی را بازگو کنیم تا شاید این حرفه بیشتر مورد توجه همگان قرار گیرد.

آموزش افراد با توانایی‌های مختلفِ یادگیری

معلم‌ها به طور دائم با افرادی با توانایی‌های یادگیری بسیار متفاوت برخورد دارند و این یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های حرفه معلمی است. به ویژه در حوزه آموزش عالی که تعداد دانش‌آموزان بسیار بالا بوده و فرصت کمتری برای توجه فرد به فرد به آن‌ها وجود دارد. معلم باید یک تعادل بین این افراد به وجود بیاورد و این کار می‌تواند استرس‌زا باشد.یکی از روش‌های رویارویی با این مشکل صحبت با دانش‌آموزان در ابتدای کلاس و سعی در برقراری یک رابطه خوب با آن‌ها است. با این کار دانش‌آموزان نیز از این مشکل باخبر شده و به معلمشان در برقراری یک روال مناسب برای همه کمک می‌کنند.

دانستن کامل موضوع تدریس

  معلم باید برای موضوع تدریس به طور کامل آماده باشد و در واقع در آن زمینه استاد باشد. در غیر این صورت دانش‌آموزان مطالب و آموزش‌های او را درک نخواهند کرد. معلم باید برای پاسخگویی به هر سوالی و در هر زمانی که دانش‌آموزان می‌پرسند، آمادگی داشته باشد. گاهی اوقات دانش‌آموزان سوالاتی دارند که خود قادر به بیان درست آن نیستند و معلم باید در این راه آن‌ها را یاری دهد. این موقعیت‌ها می‌تواند دشوار و گاهی چالش‌زا باشد.

پذیرفتن این که نمی‌توان به همه سوالات پاسخ داد
  معلم‌ها سعی می‌کنند همه سوالات را پاسخگو باشند اما گاهی اوقات دانش‌آموزان سوالاتی می‌پرسند که معلم برای پاسخگویی نیاز به مطالعه و تحقیق دارد تا در جلسه بعدی آن را پاسخ دهد. صادق بودن در این موارد بهترین کلید حل مشکل است. معلم نباید با پاسخ‌های اشتباه ذهن دانش‌آموزان را منحرف کند و باید صادقانه اعلام کند که پاسخ این سوال را نمی‌داند.

  شنوا و گشاده‌رو بودن

گاهی اوقات معلم پس از تدریس، سوالات دانش‌آموزان را پیش‌بینی کرده و پیش از آن که آن‌ها سوالاتشان را کامل بپرسند، آن‌ها را پاسخ می‌گویند. اما گاهی اوقات دانش‌آموزان در این مسیر معلم را شگفت‌زده می‌کنند.معلم حتی اگر سوال دانش‌آموز را بداند، باید به او اجازه دهد آن را کامل بیان کند. یکی از وظایف معلم تشویق دانش‌آموزان است و فرصت دادن به آن‌ها برای پرسیدن سوالاتشان یکی از راه‌های تشویق کردن آن‌هاست. چرا که حتی اگر به سوال دانش‌آموز پاسخ دهید، در صورتی که به او اجازه بیان سوالش را ندهید، او احساس بی‌توجهی خواهد کرد. حتی ممکن است برخی دانش‌آموزان سوالات تکراری بپرسند. اگر چه این سوالات برای معلم تکراری به نظر می‌رسد اما باید توجه داشت که دیدگاه دانش‌آموزان با معلم متفاوت است. پذیرش این که با وجود تمام تلاش‌ها، برخی دانش‌آموزان درس را متوجه نخواهند شد. پذیرش این موضوع که برخی دانش‌آموزان با وجود تمام تلاش‌های معلم، متوجه درس نخواهند شد، می‌تواند برای معلم چالش‌برانگیز باشد. مهم نیست معلم چند مثال برای موضوع تدریس بزند یا به چند روش آن را توضیح دهد، در هر صورت برخی دانش‌آموزان متوجه درس نخواهند شد. اما معلم باید این موضوع را بپذیرد و گاهی حتی از روی درس رد شود و به دانش‌آموزان زمان دهد تا با گذشت زمان مفهوم درس را دریابند.

درک این موضوع که «صبر» در قلمرو تدریس جایی ندارد

بسیاری از افراد تصور می‌کنند صبور بودن از لازمه‌های معلمی است، در حالی که این تصور اشتباه است. بسیاری از دانش‌آموزان از معلمان بابت صبوریشان تشکر می‌کنند که یک موضوع را بارها و بارها بدون خستگی تکرار می‌کنند. اما باید گفت
صبور بودن در این موضع نقشی ندارد، چرا که در صورت نقش داشتن صبر، ممکن است معلم پس از چندی خسته شود. در واقع این لذت بردن از این حرفه است که معلم را از توضیح چندباره‌ی یک موضوع خسته نمی‌کند.

پذیرش این موضوع که همه دانش‌آموزان مشتاق یادگیری نیستند

معلم باید این موضوع را بپذیرد که تمامی دانش‌آموزان حاضر در کلاس مشتاق یادگیری مطالب تدریس‌شده نیستند. شاید این دانش‌آموزان تحت فشار والدین ثبت‌نام کرده باشند یا حتی فقط مجبور به تحصیل شده‌اند. این موضوع بسیار متداول است و با این حال پذیرش آن برای برخی معلمان می‌تواند چالش‌برانگیز باشد اما معلم باید محدودیت‌های حرفه خود را درک کرده و تنها سعی در انجام آن به بهترین شکل ممکن داشته باشد.

کمبود معلم، سدی در راه تلاش برای دستیابی به آموزش عادلانه
  کمبود معلم، سدی در راه تلاش برای دستیابی به آموزش عادلانه، فراگیر و باکیفیت برای همه، به‌ویژه در مناطق فقیر و بحران‌زده و نیز مناطقی است که جمعیت جوان آن به‌سرعت در حال رشد است؛ در پاسخ به تقاضای نیاز به معلمان جدید، آموزش و پرورش اغلب افرادی را در حرفه معلمی ‌به ‌کار می‌گیرند که یا کم آموزش دیده‌اند، یا اصلا آموزش‌دیده نیستند، یا از لحاظ صلاحیت و تبحر از شرایط حداقل برخوردارند. درمناطق کم‌درآمد، پرداختن به مسئله کمبود معلم عمدتا به معنی بزرگ‌تر شدن کلاس‌های درس با تاثیر بسیار مخرب بر کیفیت آموزش و حجم بالای کار معلم‌هاست. کمبود نیروی انسانی از یک طرف نظام آموزشی را تهدید می‌کند و از طرف دیگر به کارگیری معلمانی که نه در دانشگاه فرهنگیان بخوبی برای این حرفه آماده می‌شوند و نه تحصیلکرده‌های دانشگاه‌های دیگر تمام و کمال آمادگی پذیرش این شغل را دارند، آموزش و پرورش را دچار خسران کرده است.آمارها حاکیست که میلیون‌ها کودک در سراسر جهان از نعمت تحصیلات باکیفیت محرومند. برای دستیابی به این حق همگانی که جهان تا سال ۲۰۳۰ میلادی به آن متعهد شده، جهان به ۶۹ میلیون معلم بیشتر نیاز دارد. بیشتر این جمعیت باید برای جایگزینی میلیون‌ها معلمی استخدام شوند که هر ساله شغل خود را رها می‌کنند.در کشورهای در حال توسعه بسیاری از معلمان به دلیل احساس بی‌کفایتی، بی‌احترامی، آماده نبودن و حقوق‌های پایین اعلام بی‌انگیزگی می‌کنند.میزان نام‌نویسی در مدارس ابتدایی در بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ میلادی در سراسر جهان از ۸۳ درصد به ۹۱ درصد رسیده اما با توجه به افزایش زیاد دانش‌آموزان، استخدام معلمان بیشتر در سراسر جهان برای این میزان کافی نبوده است. نتیجه این امر آن است که در بسیاری از کشورها تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس از حد استاندارد فراتر رفته است.بنا بر گزارش وی‌اس‌او اینترنشنال، آمارهای جهانی حاکی از آن است که نیم میلیارد کودک در جهان قادر به خواندن یا انجام ریاضی در سطح پایه نیستند و این در حالیست که دو سوم آن‌ها در مدارس مشغول به تحصیل هستند.اگرچه می‌توان گفت معلمان یکی از سخت‌ترین مشاغل دنیا را دارند اما این شغل به همان میزان از اهمیت بسیار بالایی نیز برخوردار است.

معصومه سراجی/دریا