دریانیوز: اهمیت پوکی استخوان به حدی است که سازمان بهداشت جهانی WHO روزی را به عنوان روز جهانی پوکی استخوان یا همان استئوپروز نامگذاری کرده است. فرد ممکن است بدون آن که خود متوجه شود به پوکی استخوان مبتلا شده باشد، در واقع به همین علت است که پوکی استخوان بیماری خاموش نامیده می شود. متاسفانه علائم بالینی در مراحل اولیه ی بیماری پوکی استخوان وجود ندارد. اما در مراحل پیشرفته از روی عوارض می توان به وجود این بیماری پی برد. عوارض پوکی استخوان عبارتند از: شکستگی خودبه خودی با کمترین ضربه بر استخوان ها بخصوص در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ها که غالبا این اولین علامت است.

کمر درد شدید در نقطه خاص که نشانه شکستگی است. شکستگـی هـای حاصـل از بیماری پوکی استخوان، به طور عمده درنواحی گردن، استخوان ران، مهره های ستون فقرات و استخوان های مچ دست، رخ می دهد حتی گاهی شکستگی های خودبه خودی مهره ها، گردن و استخوان ران نیز دیده شده است. وقتی بیماری خیلی شدید باشد، فشارهای خفیفی مثل خم شدن به جلو، عطسه یا سرفه کردن نیز می تواند باعث شکستگی مهره شود.

 عوامل مستعد کننده پوکی استخوان که غیر قابل کنترل هستند.

سن

با افزایش سن احتمال بروز پوکی استخوان بیشتر می‌شود بعد از دهه سوم زندگی به تدریج توده استخوانی کاهش می یابد

جنس

زنان بیشتر از مردان به پوکی استخوان مبتلا می شوند در زنان از هر 3نفر 1نفر ودر مردان از هر 8نفر یک نفر و به طور کلی خانم ها در هر سنی 4-5برابرآقایان دچار شکستگی استخوان می شوند که یکی به علت ظریف بودن استخوان های خانم ها ودیگری تراکم استخوان خانم ها کمتر است

داروها

استفاده طولانی از کورتن ها و یا داروهای ادرارآور، می تواند باعث پوکی استخوان شود البته مصرف یک یا چند آمپول کورتن در سال چنین اختلالی را ایجاد نمی کند.

عوامل مستعد کننده پوکی استخوان که قابل کنترل هستند.

ورزش نکردن
استراحت و عدم تحرک باعث تحلیل بافت استخوانی می‌شود توجه داشته باشید که ورزش های تحمل وزن مثل پیاده روی نقش مهمی در رسوب کلسیم در استخوان ها و استحکام آنها دارند وبه افزایش توده استخوانی کمک می کند .

کمبود کلسیم در برنامه غذایی

کلسیم باعث قوی شدن استخوان ها می شود کمبود ذخیره کلسیم می تواند به علت کاهش دریافت کلسیم در زمان کودکی یا بزرگسالی باشد

کمبود ویتامین D

ویتامین D برای جذب کلسیم لازم بوده ومانند کلیدی است که در قفل شده روده هارا به طرف جریان خون باز می کند واجازه می دهد تا کلسیم مواد غذایی از روده ها وارد جریان خون شود واز آنجا به استخوان ها برسد یکی از منابع طبیعی ویتامین Dتماس مستقیم با نور خورشید می باشد (شیشه پنجره ها وکرم های ضد آفتاب مانع از جذب ویتامین D توسط پوست می شوند

سیگار کشیدن

افراد سیگاری بیشتر از آنهایی که سیگار نمی کشند دچار پوکی استخوان می شوند مصرف سیگار در دوره نوجوانی احتمال ادامه آن رادر بزرگسالی افزایش داده وباعث کاهش مواد معدنی استخوان ها وافزایش خطر شکستگی لگن می شود سیگار کشیدن سرعت تحلیل استخوان را افزایش می دهد . این مکانیسم شاید بعلت ایجاد کاهش استروژن در زنان و کاهش جذب کلسیم از روده ها صورت بگیرد .

مصرف الکل

مصرف الکل با تاثیر بر سلول های سازنده استخوان وبرهم زدن تعادل تغذیه ای فرد سبب پوکی استخوان می شود

محدود کردن مصرف کافئین

دو تا سه فنجان قهوه در روز صدمه ای به ما نمی زند بشرطی که از کلسیم لازم استفاده کنیم .

عوامل موثر بر پوکی استخوان ژنتیکی است یا محیطی؟

در بیشتر افراد، ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی به توسعه پوکی استخوان (پوکی استخوان اولیه) منجر می‌شود. در برخی دیگر، پوکی استخوان مستقیماً به دلیل یک بیماری یا یک دارو (پوکی استخوان ثانویه) ایجاد می‌شود.سن بزرگ‌ترین عامل خطر ابتلا به پوکی استخوان در همه افراد است. خطر ابتلا به این بیماری معمولا پس از 50 سالگی افزایش می‌یابد. برای زنان، کاهش سطح هورمون‌ها پس از یائسگی خطر ابتلا به پوکی استخوان را اضافه می‌کند. اما عوامل دیگری هم در این فرایند نقش دارند.

ژنتیک

ابتلا به پوکی استخوان‌ها در خانواده‌ها تا حدودی ارثی است. بررسی‌ها نشان داده اند که ژنتیک می‌تواند تا 75 درصد روی تراکم استخوانی (BMD) تاثیر بگذارد. به همین دلیل توصیه می‌شود که کسانی که سابقه پوکی استخوان در خانواده دارند، هرچه زودتر سنجش تراکم استخوان را انجام دهند.

انواع پوکی استخوان را بشناسید تا سالخوردگی کم دردتری داشته باشید

...آیا می‌دانید پوکی استخوان انواع مختلفی دارد؟ با وجود اینکه زنان سفید پوست بیشتر از همه در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند ولی با این حال این بیماری تبعیضی قائل نمی‌شود و مردان، زنان، کودکان با هر رنگ و پوست و قوم و نژادی ممکن است به پوکی استخوان مبتلا شوند.زنان در 50 سالگی بیش از مردان دچار کاهش سریع توده استخوان می‌شوند. البته مردان در سن 60 سالگی به بعد این روند را خواهند داشت و با همان سرعت دچار پوکی خواهند شد. بر اساس آمار‌های معتبر در حال حاضر بیش از دو میلیون از مردان به پوکی استخوان مبتلا هستند و 12 میلیون نفر دیگر هم در معرض ابتلا قرار دارند بدون اینکه خودشان از آن آگاه باشند. از هر چهار مرد بالای 50 سال یک نفر حتی به دلیل ابتلا به پوکی استخوان دچار شکستگی استخوان هم می‌شود. پس پوکی استخوان را نمی‌توان مختص زنان دانست

ناتواني و مرگ و مير ناشي از پوکي استخوان

ميزان مرگ و مير ناشي از شکستگي لگن ( سر استخوان ران ) در سال اول بعد از شکستگي، در افراد مسن به حدود 20% ميرسد و نيمي از اين افراد در باقيمانده عمر خويش دچار درجاتي از ناتواني خواهند بود. هزينه ناشي از شکستگي هاي پوکي استخوان در انگلستان با جمعيت حدود 60 ميليون نفر، بالغ بر 1/7 ميليارد پوند و در ايالات متحده آمريکا، با جمعيتي بيش از 240 ميليون نفر، بيش از 14 ميليارد دلار است.بار بيماري استئوپروز در ايران ، بر اساس شاخص سال‌هاي زندگي با ناتواني تعديل شده ( Adjusted life years Disability DALys ) معادل 36761 سال محاسبه گرديد که از اين ميان 17619 سال متعلق به زنان و 19143 سال متعلق به مردان بوده است..

بیتا هوشنگی/دریا