دریانیوز:  سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان از رؤیت شدن پشه خطرناک «آئِدِس» در محلات بندرعباس خبر داد و گفت: پیدا شدن این پشه خطرناک است و مردم مراقب باشند. دکتر «فاطمه نوروزیان» اظهار داشت: مدت‌هاست در خصوص پشه «آئِدِس» در استان جلسات زیادی برگزار شده که اخبار و اطلاع‌رسانی جلسات از طریق رسانه‌ها منتشر شد. این پشه سال گذشته در بندر لنگه یافت شد و به سرعت اقداماتی برای از بین رفتن آن انجام شد. وی افزود: در چند روز گذشته نیز متأسفانه این پشه در محلات شهر بندرعباس رؤیت و سپس توسط همکاران حشره‌شناس ما صید شد.اما خوشبختانه این پشه خطر ویروسی نداشت و تاکنون نیز بیمار مشکوک نداشتیم و نیاز است اقدامات پیشگیرانه هر چه سریع‌تر توسط شهروندان رعایت شود.

پشه آئدس چیست؟

این پشه در 40 سال گذشته در جهان گسترش یافته و در پاکستان،کشورهای آسیایی و برخی از کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس دیده شده است. اولین اپیدمی بیماری تب دنگی در سال1981 در کوبا گزارش شد که بیش از344 هزار نفر مبتلا شدند و بیش از 10هزارنفر در وضعیت شدید آن قرار گرفتند و منجر به مرگ 158نفر شد. این پشه بیش از همه جا در جنوب شرق آسیا پیدا می شود، ناقل بیماری های خطرناک و کشنده ای همچون همچون «تب دانگی»، «چکین گونیا»و «زیکا» است و واکسن و درمان قطعی ندارد.در این بیماری ها ویروس10 تا 12 روز وارد بزاق بیمار می شود و این بیماری به نسل های آینده نیز منتقل می شود. تب،سردرد، حساسیت های پوستی و درد ماهیچه و مفاصل از نشانه های بیماری تب دنگی منتقله از این پشه است. آئدس که به ببر آسیایی نیز مشهور است، بیشتر در مناطق استوایی جهان به ویژه آسیای جنوب شرقی وجود دارد و به تازگی شیوع بالای آن در برخی از کشورها گزارش شده که با توجه به انتقال آن از طریق جابجایی کالا در سفرهای تجاری و همچنین سفرهای تفریحی، خطر جدی برای سلامت جامعه است. ببر آسیایی یا همان پشه آئدس دارای ۲ بال فعال و یک جفت بال تحلیل رفته به نام هالتر، خرطوم بلند با قطعات دهانی گزنده، مکنده در جلو سر، وجود فلس‌های کوتاه و متراکم روی سینه، پا و رگ بال‌ها، رگ‌بندی مشخص بال و بندبند بودن روی شکم، پوشیده بودن سینه از فلس‌های قهوه‌ای تیره یا متمایل به سفید است .

راه تولید مثل این پشه، تخم‌گذاری در آب‌های راکد است و قادر خواهد بود در کوچک‌ترین آب‌های سطحی مانند آب گلدان، پشت کولرها و چاله‌ها ، تخم ریزی کند. تب دنگی که از آن به عنوان ‹تب استخوان شکن› نیز یاد می شود، یکی از بیماریی هایی است که از طریق آئدس منتقل می شود.درد شدید حاصل از این بیماری به گونه ای است که فرد تصور می‌کند، استخوان هایش در حال شکستن هستند و از همین رو نیز به تب استخوان شکن معروف شده است. هرمزگان از جمله استان هایی است که مراودات بسیاری با کشورهای همسایه دارد و شاهد ورود و خروج بالای اتباع بیگانه چه به صورت مجاز و یا غیرمجاز در این استان هستیم که این مساله هرمزگان را در معرض خطر بالای ورود این پشه و احتمال استقرار آن قرار داده است . ورود لاستیک‌های مستعمل، نی‌های بامبوی وارداتی، کالاها و اجناس وارد شده از کشورهای آلوده از طریق کشتی و هواپیما، از جمله راه‌های انتقال و ورود این پشه به کشور است.

چرا پشه آئدس خطرناک است ؟

در این رابطه سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: آئدس اجیپتی معمولا در مناطق شهری زندگی کرده و گزش، محل استراحت و تخم گذاری آن در داخل و خارج اماکن مسکونی است، آئدس برخلاف بسیاری از پشه‌ها در طی روز خونخواری می‌کند و حداکثر گزش را در صبح زود و هنگام غروب قبل از تاریکی انجام می‌دهد. دکتر فاطمه نوروزیان ادامه داد: ببر آسیایی در هر خونخواری چندین نفر را مورد گزش قرار می‌دهد و این تغذیه مکرر ممکن است باعث شود که بیماری‌های خونریزی دهنده دانگ، چیکونگونیا و ویروس زیکا در مناطقی که آئدس اجیپتی وجود دارد، منتقل شود.

پشه‌بند مؤثر نیست

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان تصریح کرد: با این وجود که آئدس در ساعات فعالیت انسان خونخواری می‌کند، استفاده از پشه بند کمکی در پیشگیری از گزش نمی‌کند. وی اظهار داشت: این پشه ها در داخل خانه‌ها، نقاط تاریک، پشت کمدها، زیر تخت و فضاهای بسته استراحت و در طول روز اقدام به خونخواری از انسان می‌کند.

مناطق آلوده و مبادی ورود آئدس به کشور

دکتر نوروزیان بیان کرد: مناطق پرخطر استان در واقع مناطق نزدیک سواحل، اسکله‌ها و بندرگاه‌ها در شهرستان‌های بندری و جزایر می‌باشد که مبادی ورودی از خارج کشور بوده و احتمال ورود پشه در آن‌ها وجود دارد، حتی از این مناطق پشه به بقیه بخش‌های شهر و کشور هم پخش می‌شود. نوروزیان در این باره گفت: ورود لاستیک‌های مستعمل و دست دوم که پشه در آن‌ها تخم‌گذاری کرده است، تخم گذاری پشه در آب دور نی‌های بامبو‌های وارداتی، تخم پشه در کالاها و اجناس وارد شده از کشورهای آلوده و انتقال پشه با کشتی و هواپیما از کشورهای آلوده به داخل کشور، از جمله مواردی است که باعث ورود این پشه به کشور می‌شود.

اقدامات لازم برای مقابله با آئدس

دکتر نوروزیان در این رابطه عنوان کرد: مهم‌ترین اقدامات لازم در مبارزه با پشه شامل اقدامات بهداشتی نظیر شناسایی و ازبین بردن پشه، تخم و لارو آن، بیماریابی و مراقبت از بیماران می‌باشد. وی تصریح کرد: از جمله اقداماتی که باید انجام شود این است که پشه‌های بالغ باید از بین بروند و تا شعاع یک کیلومتری مکانی که پشه آنجا رؤیت می‌شود باید ضدعفونی شود. نوروزیان بیان کرد: همچنین خالی کردن روزانه ظروف زیر کولرها، هرس و جمع‌آوری خارو خاشاک درختانی که بر روی زمین پخش شده‌اند و محیط مناسبی برای استراحت پشه می‌تواند باشد، از دیگر اقدامات پیشگیرانه می‌باشد، در نهایت همکاری‌های لازم با نیروهای بهداشتی در بررسی منازل، سمپاشی و مه پاشی باید انجام بگیرد. وزارت بهداشت تعلل در خصوص سم‌پاشی را جایز نمی‌داند و اعلام کرده است باید به سرعت سم‌پاشی صورت گیرد. دکتر نوروزیان ضمن تاکید بر اینکه مهمترین عامل در کنترل پشه آئدس بهسازی محیط است، تصریح کرد: همچنین پشه‌ها در داخل زباله‌هایی که در محیط‌های باز جمع‌آوری شده و دارای پس آب می‌باشند، تکثیر می‌یابند. همچنین بهسازی محیط مانند جمع کردن لاستیک‌های مستعمل رهاشده در محیط، جمع کردن تمامی ظروف کوچک مانند قوطی‌ها و بطری‌هایی با هر جنس، درب بطری‌ها و زباله های شهری و روستایی، جمع‌آوری زباله‌ها و نخاله‌های ساختمانی از سطح محیط زندگی، از موارد مهم دیگر برای مبارزه با این پشه است.

بروز چه علائمی بیماری‌های منتقله از این پشه را گمان می دهد؟

نوروزیان در این رابطه تصریح کرد: درصورت گزش با این پشه، امکان انتقال بیماری تب خونریزی‌دهنده دنگ با علائم تب، درد شدید عضلانی و مفصلی(به طوری که تحت عنوان تب استخوان شکن نیز گفته می‌شود) وجود دارد که باید درخصوص آن هوشیار بود چراکه یکی از ویژگی‌های این بیماری این می‌باشد که بیمار پس از چندروز از گذشت علائم، احساس بهبودی کرده اما بعد از 4 الی 5 روز ناگهان دچار کما و مرگ می‌شود. وی درخصوص علائم بیماری‌های دیگر منتقله از این پشه عنوان کرد: چیکونگونیا عفونت ناشی از ویروس چیکونگونیا است که توسط پشه‌ها پخش می‌شود و این بیماری می‌تواند باعث تب، بثورات، خستگی، درد مفاصل و غیره شود، همچنین علائم بیماری زیکا که از گزش آئدس ممکن است منتقل شود، شبیه آنفلوآنزای ساده است و شامل سردرد، درد عضلات و درد مفاصل و نیز تب خفیف به علاوه ضایعات پوستی خفیف می‌باشد. 

دکتر نوروزیان تاکید کرد: البته لازم به ذکر است، عفونت ویروس زیکا در دوران بارداری می‌تواند باعث اختلالات مادرزادی ماندگار درجنین و نوزاد شود و همچنین باعث عوارض حاملگی مانند از دست دادن جنین و زایمان زودرس هم بشود که باید احتیاط در مادران باردار بیشتر باشد.

مریم منصف/دریا