گسترده ،‌همه گير و ملموسي را در بين تك تك آحاد مردم بر جاي گذاشته است. در حاليكه مجريان طرح بر طبل موفقيت، دستيابي به نتايج موثر و كارآمد و صرفه جويي چند ميليون دلا‌ري روزانه و ... مي كوفتند مخالفان و منتقدان آن را به دليل عوارض عمومي و عاطفي ، ايجاد بازار كاذب ، عدم اثرگذاري در رواني ترافيك شهرهاي بزرگ و اجراي نصفه نيمه و ناقص به باد انتقاد گرفتند و هر روزه بحث ها و نقدهاي فراوان و قابل تعمقي در ذيل و صدور اخبار رويدادهاي كشوري و در مجامع گوناگون پارلماني خبري و رسانه اي در اين خصوص شنيده و خوانده شد.

به هر روي 6 ماه از زمان آغاز طرح سهميه بندي گذشت . روايات آمار رسمي از كارآيي و اثرگذاري آن از اين سازمان تا سازمان و از اين مسئول تا آن مسئول متفاوت است و ظاهراً هر كسي بنا دارد ساز خودش را كوك كند.

در استان هرمزگان اما سهميه بندي بنزين عارضه هاي محيطي و بومي خودش را بر جاي گذارده كه بيشترين و عمده ترين آن در مقوله هاي حمل و نقل مسافران شهري و جاده هاي روستايي بود. دولتمردان تلا‌ش كردند با

چاره انديشي ها و تمهيدات مختلف و متنوع از واگذاري حواله اي بنزين به متقاضيان گرفته تا افزايش خودروهاي عمومي در رفع و رجوع دست اندازهاي استاني طرح بكوشند ،ولي به نظر مي رسد اگرچه امروزه در مركز استان كميت عددي ناوگان درون شهري خودروهاي عمومي و تاكسي ها با اقسام مختلف خودروهاي جمعي با ظرفيت هاي متفاوت مسافري افزايش چشمگير و قابل تحسيني داشته ولي اين نسبت مهم در ساير نقاط استان جدي انگاشته نشده و زمينه سازي لا‌زم در جهت بهبود ناوگان حمل و نقل بين شهري تدبير نشده است .

ساكنان روستاها و شهرهاي دوردست تر به مركز استان، هنوز هم از وضعيت آشفته ، گراني كرايه ها، بي بنزيني و .. رنج مضاعف مي برند. همچنين بازار سياه فروش بنزين نيز به علت تناقص هاي چندگانه برداشت شده از سوي مسئولا‌ن درباره امكان واگذاري سهميه در بازار آزاد همچنان در گوشه و كنار شهر به راه است و عده اي را به رنگ ارغواني اين ماده سوختي گرانبهاي راهبردي جهان امروز و ارتزاق از اين رهگذار مشعوف و شادان داشته است. در ديگر سو پرونده آژانس ها و تاكسي تلفني و خودرو سرويس هاي كرايه درون شهري و ... نيز همچنان با كش و قوس هاي زيادي همراه شده است .

هر روزه خودروهاي متفاوتي با آرم و خط كشي بعنوان خودروي مسافركش شخصي در كوچه و خيابان ديده مي شوند . برخي از آنها به دليل نوع و مدل خودرو مشخص است تنها براي بهره گيري از رانت سهميه اي بنزين خويش را با هزاران ترفند در سلك خودروهاي آژانس درآورده اند و بس .

اجراي هر طرح بزرگ وملي به ويژه اگر همراه با بهره مندي هاي رانتي سهميه اي باشد عده اي را به طمع و سودا خيالي مي اندازد و از ساليان پيش و حتي در اوج و كوران دفاع مقدس چنين رويه و روحيه اي در بين برخي سودجويان و ماهيگيران ماهر آب هاي گل آلود بوده است چنانكه در بحراني ترين روزهاي حماسه و رشادت فرزندان اين مرز و بوم ، عده اي با رانت خواري از دلا‌رهاي نفتي هفت توماني بار خويش را بستند كه تا چند نسل بعد نيز احساس غنا و ثروتمندي مي كنند .

آن روزگار به دليل ذات موقعيتي خود و شرايط پيچيده جنگي، شايد امكان برنامه ريزي دقيق را از مجريان براي مقابله و به حداقل رساندن بسترگاههاي رانت خواري مي گرفت ولي اكنون نه آن دوران است و نه لحظات نفس گير وپرشتاب.

جنگ به يقين اگر قرار است موفقيت و دستاوردي نيك در سهميه بندي بنزين نصيب كشور و "ثروت ملي" يكايك مردم شود بدون سبك - سنگين كردن كمبودها ،‌نواقص ، كاستي ها ، ضعف ها و ... در ابعاد منطقه اي و كشوري به سرانجام دلخواه و مطلوب نخواهد رسيد و بارافزاي رنج ها و حرمان هاي عده اي كثير و مسرور كننده جماعتي اندك خواهد بود.

هزاران پرسش اينك در برابر اجراي مرحله دوم سهميه بندي قد برافراشته است كه پاسخ هاي عملي مسئولا‌ن را مي طلبد. توسعه جايگاههاي عرضه سوخت گاز در استان در چه مرحله اي است ؟ چرا از تاب و تب و تلا‌ش گسترش و نوسازي ناوگان حمل و نقل بين شهري عمومي كاسته شده است ؟ چرا سهميه بندي بنزين و در استانهاي مختلف با شرايط آب و هوايي و منطقه متفاوت يكسان است ؟ سهميه هاي در اختيار دولتمردان به چه ترتيب و چگونه توزيع مي شود و دريافت دارندگان آن چه كساني هستند؟ بنزين هاي سر در آورده از گوشه و كنار خيابانها از كجا مي آيد ؟براي به حداقل رساندن صدمات سهميه بندي به روستائيان محروم ، كم توقع و نجيب دور و نزديك چه پيش بيني ها و تدابيري اتخاذ شده است ؟ مسول سر و سامان دادن به آژانس هاي تلفني و تاكسي سرويس هاي شخصي كيست و چه اقدامات قابل توجهي انجام داده است ؟

ارزيابي پاسخ هاي دريافت شده به چنين پرسش ها و ابهاماتي است كه مي تواند برنامه ريزي موثر و توفيق در ساماندهي در خور حمل و نقل مسافري باري و ... و مهار خسارت هاي تحميلي بر گرده طرحي چنين ملي و كشوري باشد.

در كنار آن دولتمردان و مجلسيان نيز مي بايست همسو با تاكيد بر افزايش توان ناوگان عمومي درون و برون شهري بر عرضه آزاد سوخت نيز به قيت تمام شده اتفاق نظر يابند تا از جيب ملت ، زمينه رانت خواري عده اي فراهم نشود و يك شبه ، ثروت هاي كلا‌ن بياندوزند .

در آستانه اجراي دوره دوم سهميه بندي بنزين ، لحاظ تجربه هاي پساروي و اندوخته شده چراغ راه آينده مديريت سهيه بندي و بنزين است در غير اينصورت ، در بر همين پاشنه مي چرخد و در نهايت اين نوزاد خردسال در سرماي جانسوز هزاران اشكال و نقص از پاي درخواهد آمد.

سيدرضا هاشمي