شرق هرمزگان ؛ نماد جنبش راهسازی دولت نهم در استان 
اشاره :
به تعبیری؛ توسعه را بايد برحسب پيشرفت به سوي اهداف رفاهي نظير كاهش فقر، بيكاري و نابرابري تعريف كنيم.يكي از ابعاد توسعه همه جانبه توجه به توسعه اقتصادي است؛ از اين روست كه نخستين مفهوم و معنايي كه از توسعه در سير تطور و تحول معناي اين واژه به چشم مي خورد، توسعه به معنا و مفهوم اقتصادي آن بوده است؛ زيرا به نظر مي رسد كه توسعه اقتصادي يكي از مهم ترين دغدغه هاي نخستين بشر بوده و سنگ بناي هر حرکت  ديگري است.در این میان يكي از مولفه ها وعناصر اصلي توسعه اقتصادي، مقوله راه و ترابري است. به اين معنا كه ايجاد و توسعه راه هاي زميني و دريايي و هوايي ، امنيت راه ها و طرق و بهره گيري از ابزار ، نقش بنيادين و اساسي در توسعه اقتصادي و همچنین  ديگر ابعاد ، نقشي مستقيم وسازنده دارند؛ زيرا بي ر اه امكان تبادلات فرهنگي و انتقال داده ها و يافته ها از سرزميني به سرزمين ديگر فراهم نمي شود و این مهم در طول تاریخ همواره مورد امعان نظر بشر بوده است . از اين روست كه گفته اند شكل گيري تمدنها مبتني بر تحقق و فراهم آوري زمينه هاي مناسب و مساعد" راه وترابري "است.
راه و ترابري، نعمتي بزرگ
خداوند متعال  در آيات بسياري از قرآن مجید به مسئله راه ها و ترابري به عنوان يك نعمت توجه داده و از مردمان مي خواهند كه شاكر و سپاسگزار این نعمت  باشند.از جمله اين آيات مي توان به 15 سوره نحل، 53 و 54 سوره طه، 31 و 32 سوره انبياء، 10 سوره زخرف و نيز 19 و 20 سوره نوح اشاره كرد که  در همه اين آيات خداوند به ايجاد و انشاء راه ها در ميان كوه ها و دره ها اشاره مي كند كه شرايط مناسبي براي كوچ و ترابري انسان فراهم آورده است و انسان ها مي بايست به اين آيات و نشانه هاي الهي سپاسگزار خداوند بوده و به درستي از اين نعمت هاي بزرگ الهي بهره گيرند. اين گونه است كه خداوند راه ها را به عنوان نعمت هاي الهي براي بشر مي شمارد كه منافع بسياري براي بشر دارد كه از جمله توسعه تمدني و فرهنگي و به سخني ديگر توسعه همه جانبه بشر را سبب مي شود. بدیهی است با الهام از این تعابیر زیبا و ارزشمند  باید گفت؛در عصر معاصر ،راه به عنوان يكي از مولفه هاي مهم توسعه ، شريان حياتي هر كشور است  چرا كه الفباي آبادي با مقوله راه شكل مي گيرد. در اين ميان نقش راه در مناطق ساحلي نظير هرمزگان كه دروازه صادرات و واردات به شمار مي آيد ، تنظيم كننده نبض اقتصاد كشور است. 

  امروزه به واسطه وجود مجتمع هاي عظيم بندري ، شهيد رجايي ، باهنر و استقرار يكي پس از ديگري صنايع بزرگ از جمله پالايشگاه نفت ، گاز ، آلومينيوم و اخيرا هم صنايع فولاد بر حجم ترافيك و احساس نياز به توسعه راههاي استان به ميزان بسيار زيادي افزوده شده است كه انصافا به موازات اين رشد سريع صنايع، آماده سازي زير ساختهاي آن در بخش راه با وجود كمبود هاي شديدو حجم گسترده نيازها ،موفقيتي كم نظير و شايسته تحسين است.

راههاي ورودي هرمزگان از جمله محور بندرعباس –سيرجان علاوه بر حمل كالاهاي صادراتي و وارداتي به كشور ، در جایگاه یک محور ترانزيتی، حمل كالاهاي كشور هاي آسياي ميانه و ... را برعهده دارد بطوریکه  شاهراه حمل و نقل کشوردر کرویدور شمال و جنوب لقب گرفته است . از آنجاییکه كارشناسان بخش راه معتقدند ؛  85 درصد حمل و نقل بار و مسافر كشور از طريق جاده ها انجام مي شود ، بر اين نظر با توجه به افزايش  حجم بار و مسافر از طريق استان هرمزگان ،در آينده لزوم توسعه راهها از حياتي ترين امور استان بود كه روند موجود بارقه اميدي را براي تحقق اهداف سند چشم انداز ايجاد نموده است. در راستای رفع محرومیت و ارتقاء شاخص های کیفی زندگی و برخورداری از عدالت در توزیع امکانات ،اداره كل راه هرمزگان عملگرایی را سرلوحه امور اجرایی خود قرار داده است  که در این مجال بخشی از آن مورد واکاوی قرار می گیرد . 

با این پیش درآمد نگاهی داریم  به یکی از مناطق  توسعه یافته در حوزه راههای استان که انصافا طی سالهای اخیر از یک رشد بنیادی و خیره کننده ای برخوردار بوده است؛  شهرستان جاسک از منظر توسعه راهها .باهم این گزارش را می خوانیم.
مدیر کل  راه و ترابري  استان در جریان  سفر استاندار هرمزگان به شهرستان جاسک و افتتاح پل بزرگ "گابریک"، در گفت و گو با خبرنگاران  ، با بیان مقدمه ای پیرامون جایگاه  راه در مسیر توسعه  ،به تشریح دستاوردهای این اداره کل در حوزه استان بالاخص شهرستان جاسک پرداخت و اظهار داشت: راه به عنوان حلقه اتصال بخش هاي مختلف اقتصادي  ،همواره از اهميت ويژه اي در توسعه همه جانبه كشور برخوردار است .

مهندس "مقبلی " افزود: بخش حمل و نقل كشورمان كه فعاليت هاي مرتبط با جابجايي مسافر و كالا ، واردات و صادرات و همچنين بخش وسيعي از گستره خدمات فني و مهندسي كشور را به خود اختصاص داده است از مزيت هاي نسبي در مقايسه با كشورهاي منطقه و جهان برخوردار بوده و سهم قابل توجهي از ارزش افزوده و توليد ناخالص داخلي را شامل می شود. وی تصریح کرد:از آنجا كه راه و ترابري همواره به عنوان بخش زير ساختي هر كشور محسوب مي گردد و رشد شاخص هاي آن تاثير مستقيمي بر روند توسعه پايدار و رشد ساير بخش هاي كشور دارد ، اداره كل راه و ترابري هرمزگان با مساعي کم نظیر مجموعه پرتلاش خود توانسته است طي چهار سال اخير روند رشد شاخص هاي ساخت و ساز در اين بخش را با افزايش بي سابقه اي به ثبت رساند. 

به گفته مقبلی ؛بر اين اساس طي اين سالها راه و ترابري هرمزگان موفق به احداث؛ 33 كيلومتر آزاد راه  ،250 كيلومتر بزرگراه در محورهاي مواصلاتی مهم استان از جمله بندرعباس –سیرجان ،165 كيلومتر راه اصلي و 50 كيلومتر بهسازي راه روستايي و ارتقاء آن به راه فرعي با عرض 9 متر در محورهاي؛ قلعه قاضي -تخت ، فارياب- زيارتعلي ، جغين –هشتبندي  و همچنين اقدام به احداث 720 كيلومتر راه روستايي نموده است  که  اين حجم فعاليت براي هرمزگان پيام آورآباداني و توسعه گسترده در باب شبكه راهها است  و ارمغانی گرانبها رابه مردم شريف استان به همراه دارد .

مدیر کل راه و ترابری استان در ادامه  با اشاره به  مهمترین پروژه های اجرا شده و در دست اجرا در حوزه شهرستان جاسک، گفت:احداث و بهره برداری از پل بزرگ 366 متري "گابريك" (12دهانه 5/30)و راههاي طرفين با اعتبار 46 ميليارد ريال در كيلومتر 70 محور جاسك -  كنارك  که با حضور استاندار محترم و دلسوز هرمزگان ، معاون محترم امور عمرانی ،فرماندار جاسک و سایر مقامات ، مورد  بهره برداری رسمی قرار گرفت و نقش تعیین کننده در تامین امنیت عبور و مرور ، کاهش زمان سفر،رشد شاخص های اقتصادی اجتماعی منطقه ، آرامش خاطر و  کاهش نگرانی های ناشی از انسداد مسیرکه به واسطه کمترین بارندگی ، چالش های عمده ای را موجب می شد ، به عنوان یک پروژه شاخص در حوزه شرق استان محسوب می شود. وی درهمین بخش ادامه داد:  تعريض و بهسازي محور ميناب – جاسك (قطعه 1/ب) به طول 47 كيلومتر با مشخصات راه اصلي با پيشرفت فيزيكي 65 درصد، احداث پل دوم ميناب به طول 500 متر(20 دهانه 25 متري) و راههاي طرفين به طول 2 كيلومتر  در كمربندي غربي شهرستان ميناب با اعتبار 55 ميليارد ريال كه در دهه مبارك فجر سال گذشته  به بهره برداري رسيد و ایفاگر نقش مهم خود در ارتقاء شاخص های توسعه ، تامین امنیت عبور و مرور و روانی ترافیک محور شد ، علاوه بر این ؛احداث باند دوم ميناب – سه راهي ميناب به طول 5 كيلومتر با پيشرفت فيزيكي 90 درصد وهمچنین  احداث پل 7 × 4 متري "گرازو"با  راههاي طرفين در كيلومتر 60 محور جاسك – ميناب با پيشرفت فيزيكي  100 درصد و اعتبار 2/2 ميليارد ريال از جمله مهمترین پروژه های  بخش راه  در حوزه شرق استان می باشند. مهندس مقبلی در همین رابطه باز هم از توسعه راهها در منطقه شرق استان سخن گفت و به ذکر مصادیق آن پرداخت . وی بیان داشت:  احداث پل 20 × 5 متري "تبركن" و يك كيلومتر راههاي طرفين در كيلومتر 45 محور جاسك – ميناب با پيشرفت فيزيكي 90 درصد و اعتبار 25 ميليارد ريال، احداث پل 7 × 7 متري "هيمن "و راههاي طرفين در كيلومتر 85 محور جاسك – كنارك با پيشرفت فيزيكي 95 درصد و اعتبار 3/6 ميليارد ريال بخش دیگری از دستاوردها ست  که به زودی مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت و پایان بخش رنج دیرینه مردم که متاسفانه  مصائب گوناگون و اتفاقات ناگواری را از توسعه نیافتگی راهها من جمله همین پل تبرکن،در گذشته تجربه کرده اند، خواهد شد و کام مردم را از توسعه خدمات نظام در مناطق کمتر توسعه یافته، شیرین خواهد کرد.وی ادامه داد: تعريض و بهسازي محور جاسك – ميناب به طول 16 كيلومتر با مشخصات راه اصلي وپیشرفت فيزيكي 80 درصد در ورودي شهرستان جاسك، احداث پل 20 × 10 متري "سديج" و يك كيلومتر راههاي طرفين  با پيشرفت فيزيكي 35 درصد و اعتبار 40 ميليارد ريال  وهمچنین  شروع عملیات اجرایی  10 پروژه راه روستايي به طول47 كيلومتر و اعتبار مصوب 70 ميليارد ريال در شهرستان جاسك که برخی از آنان از 10تا80درصد پیشرفت فیزیکی نیز برخوردار هستند، از دیگر اقدامات مهم اداره کل راه و ترابری استان  در این حوزه می باشد.

این مقام مسوول دربخش دیگری از گزارش خود به برنامه عملیات راهداری راه و ترابری جاسک درسال گذشته نیز اشاره کرد و یادآورشد:اجراي 430كيلومترخط كشي (سرد) در طول محورهاي اصلي و روستايي  شهرستان شامل :    ( 100 کیلومترمحور جاسک به کنارک – 160 کیلومتر محورجاسک به میناب – 150 کیلومترمحور جاسک به جکدان و 20 کیلومتر راه روستایی )،تهیه و نصب 150 متر مربع تابلوی اطلاعاتی درحوزه استحفاظي شهرستان ،   تهیه و نصب 1572عدد انواع علائم انتظامي ، اخطاری ، مسیر نما و گروهبانی  و  9مورد  ايمن سازي  مدارس ، تقاطع ها  و  روستاهاي حاشيه اي راه ، تعمير و نگهداري 40 دستگاه چراغ چشمك زن  از اهم این فعالیت ها می باشد . وی اضافه کرد: به این تعداد باید؛ نصب یکهزار عدد چشم گربه ای در محورها ،روكش آسفالت به طول  8/5كيلومتردر محورجاسك كنارك  که انجام گرفته و 12كيلومترنیز در حال انجام،آسفالت رگلاژي  18/3 كيلومتردرمحور جاسك كنارك،تعميرات 63 موردابنيه فني پل هاي كوچك در حوزه شهرستان، 30هزار متر مکعب  ماسه روبي  و114 كيلومتر شانه سازي را در شمار دیگر اقدامات این حوزه اضافه کرد.     مدیر کل راه و ترابری استان همچنین به  توسعه راههای روستایی در استان اشاره کرد و بیان داشت: طول كل راههاي روستايي ساخته شده تا قبل از انقلاب حدود 300 كيلومتر بوده كه عمدتاً مراكز پر جمعيت روستايي را پوشش مي داده است .

وی ادامه داد:در حال حاضر طول كل راههاي آسفالته روستايي كه عزيزان روستايي از آنها استفاده مي كنند حدود  2600 كيلومتر می باشد که فقط 300کیلومتر آن مربوط به دوران قبل از انقلاب است ، هم اکنون نیز  104 پروژه به طول 540 کیلومتر در دست اجراء می باشد که در مجموع با بهر برداری از این تعداد، 1244کیلومترراه روستایی در دولت نهم شامل 214پروژه،  احداث شده  که این سطح خدمات  حاکی از  تلاش بي دريغ متوليان راه روستايي و همچنين بلند نظری كارگزاران نظام مقدس جمهوري اسلامي نسبت به مسائل زيربنايي در روستاها  بوده است که مواهب بی شماری رادرعمران و آبادانی و رشد شاخص های توسعه از جمله رونق کشاورزی و کار و تولید،  کاهش مهاجرت های بی رویه و ....به همراه داشته است. مهندس مقبلی  درهمین بخش به پروژه هاي راههاي روستايي شهرستان جاسک پرداخت و گفت:با توجه به اينكه عمده محصولات كشاورزي و دامي كشور در روستاها و مناطق عشايري توليد مي شود، وجود راه مناسب يعني وجود امكاناتي براي عرضه اين محصولات در مراكز فروش و رونق زندگی مردم ، لذا زير بناي هرگونه فعاليت اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي در روستاها راه مناسب است .

به گفته وی؛طول راههاي روستايي آسفالته موجود در شهرستان جاسک 206کیلومتر است که البته 184کیلومترراه روستايي شني  و 493کیلومتر راه دسترسی نیز در این منطقه موجود است. وی اضافه کرد: طی چهار سال اخیر در این بخش با 13 پروژه ،52کیلومتر راه ساخته ایم و47کیلومتر با  10پروژه نیز در دست اقدام است. وی اهم این پروژه ها که در سال گذشته افتتا ح و مورد بهره برداری قرار گرفته اند را شامل ؛راه عبدونک، لیردف –بیاهی، بلبل آباد -جکدان  و راه فرعی درپهن –جکدان عنوان کرد .مدیر کل راه و ترابری استان  در فراز دیگری از گزارش خود با اشاره به ماده 28قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي  خاطر نشان کرد: به منظور تقويت اقتصاد حمل و نقل ، بهره برداري مناسب از موقعيت سرزميني كشور ، افزايش ايمني و سهولت حمل و نقل بار و مسافر ، دولت موظف است در چارچوب « برنامه توسعه حمل و نقل كشور » ،  اهداف زير را در برنامه چهارم توسعه محقق كند مشروط بر اينكه اعتبارات مورد نياز براي تحقق آن در قالب منابع قابل تخصيص به بخش از سقف هاي مندرج در جدول شماره ( 4 ) اين قانون تجاوز ننمايد .كه اين ماده شامل دو بند ( الف ) و ( ب ) مي باشد كه رديف ( 6 ) بند ( الف ) به شرح ذيل مي باشد . تكميل حداقل 70 درصد شبكه راههاي روستايي مرتبط كننده روستاهايي كه بيش از يكصد خانوار جمعيت دارند . وی اذعان داشت:با اين تفاسير و بر اساس آمار و ارقام موجود، اداره كل راه و ترابري استان هرمزگان از برنامه چهارم دولت در جهت  چارچوب برنامه توسعه حمل و نقل كشور جلوتر است .

وی  مصداق این مهم را اجرای 242پروژه به ارزش 4743میلیارد ريال طی چهار سال  اخیر در کل استان عنوان کرد و یادآور شد: سال گذشته با بهره داری از 83طرح راهسازی در دومناسبت هفته دولت و دهه مبارک فجر،جشنواره خدمت به راه انداختیم که  نمود عینی  و جلوه بارز  تلاش و سازندگی درمسیر توسعه  استان استراتژیک هرمزگان بود .مهندس مقبلی تحقق این مهم را همت بلند وهمراهی بی نظیر استاندار محترم در جایگاه مقام عالی دولت در هرمزگان ،معاون محترم  امورعمرانی و دیگر معاونین محترم استانداری ،مسوولان اجرایی استان و شهرستانها ، تلاش بی وقفه کارکنان ساعی راه وترابری  استان و همراهی و همکاری مرد شریف استان دانست و تاکید کرد: اگر چه تحول به معنی واقعی را در توسعه زیر ساخت های راههای استان هرمزگان طی سالهای اخیر شاهد هستیم بطوریکه  هرجاسخن از توسعه هرمزگان  به میان می آید شاهد مدعا  "راه و بزرگراهها"عنوان می شود، لیکن تا رسیدن به آنچه شایسته این استان و مردم خونگرم آن است، راه درازی در پیش  رو داریم که امید است خداوند این توفیق را بدهد تا دین خود را به مرزداران همیشه در صحنه هرمزگان ادانمایم و با اقدامات تکمیلی در این بخش ،محرک توسعه اقتصاد ملی باشیم.